Nog 2 smaken over voor capaciteitsmechanisme, nieuw kabinet moet besluit nemen

Nederland krijgt na 2030 te maken met een capaciteitstekort van ongeveer 1,5 gigawatt voor elektriciteitsproductie. Het ministerie van Klimaat en Groene Groei heeft Guidehouse en Frontier Economics de afgelopen periode samen onderzoek laten doen naar de invoering van capaciteitsmechanismen om de leveringszekerheid te waarborgen.

Drempel overschreden
De aanleiding is dat vanaf 2033 de loss of load expectation (LOLE) de drempel van 4 uur per jaar overschrijdt. De LOLE geeft aan hoeveel uur per jaar er naar verwachting te weinig elektriciteit beschikbaar is om aan de vraag te voldoen.

Het capaciteitstekort wordt vooral veroorzaakt door de sluiting van kolen- en gascentrales, terwijl de elektriciteitsvraag fors toeneemt. De vraag naar elektriciteit stijgt volgens de prognoses van 115 terawattuur in 2023 naar 153 terawattuur in 2030 en 190 terawattuur in 2035. TenneT waarschuwde al eerder voor risico’s op stroomtekorten na 2030.

2 oplossingen
Het onderzoek concludeert dat 2 oplossingen voor een capaciteitsmarkt het meest geschikt zijn voor Nederland. De eerste optie is een strategische reserve, waarbij bepaalde elektriciteitscentrales in reserve worden gehouden en alleen worden ingezet bij dreigende tekorten. Deze tijdelijke oplossing kan snel worden ingevoerd met beperkte complexiteit.

De tweede optie is een centraal capaciteitsmechanisme. Hierbij krijgen elektriciteitscentrales en batterijen een vaste vergoeding voor het beschikbaar houden van hun vermogen, niet alleen voor de daadwerkelijk geleverde stroom. Deze structurele oplossing is effectiever en nauwkeuriger, maar vraagt meer voorbereidingstijd. Het nieuwe kabinet kondigde bij de presentatie van het coalitieakkoord aan een capaciteitsmarkt in te willen voeren voor de leveringszekerheid van elektriciteit.

Missing money
Het onderzoek van Guidehouse en Frontier Economics wijst erop dat het ‘missing money probleem’ de belangrijkste reden is om een capaciteitsmechanisme te overwegen. Dit probleem houdt in dat de elektriciteitsmarkt onvoldoende inkomsten biedt voor elektriciteitscentrales om winstgevend te blijven, waardoor ze dreigen te sluiten. Voor nieuwe installaties ontbreken bovendien langetermijninvesteringssignalen.

Minister Hermans heeft het onderzoeksrapport aan de Tweede Kamer toegestuurd en meldt daarbij dat het kabinet de Kamerleden in de eerste helft van dit jaar informeert over de specifieke wijze waarop na 2030 de leveringszekerheid geborgd zal worden. Alle buurlanden van Nederland hebben al een capaciteitsmechanisme ingevoerd of bespreken de invoering ervan.