Planbureau: investering in Europees stroomnet verzekert tegen hoge kosten

Dat stelt het Centraal Planbureau (CPB) in een analyse over 3 scenario’s voor het Europese hoogspanningsnet richting 2050.

Kosten versus besparingen
De toekomstige kosten van kernenergie bepalen of uitbreiding van het stroomnet financieel voordeel oplevert. Wanneer kernenergie duur blijkt of maatschappelijk onwenselijk wordt, is een groter netwerk volgens de onderzoekers het aantrekkelijkst. In deze situaties kunnen landen gemakkelijker goedkope elektriciteit uit andere Europese regio’s benutten, waardoor jaarlijks miljarden euro’s kunnen worden bespaard.

Als kernenergie in de toekomst juist goedkoop en aantrekkelijk wordt, bieden extra investeringen in het Europese stroomnet na 2030 minder voordeel. In die scenario’s produceren landen hun stroom meer in eigen land, waardoor er minder behoefte is aan het transporteren van grote hoeveelheden stroom. De kosten van uitbreiding wegen dan niet op tegen de besparingen.

3 netwerkvarianten
Het CPB heeft 3 mogelijke netwerkvarianten vergeleken: een compact, een gemiddeld en een sterk uitgebreid stroomnet. Het gaat hierbij om extra uitbreidingen, bovenop de uitbreidingen die al gepland staan tot 2030. Het compacte netwerk vereist een additionele investering van 36 miljard euro voor 25 gigawatt aan aanvullende netcapaciteit in 2050. Het uitgebreide netwerk vraagt een investering van 477 miljard euro voor 331 gigawatt aan aanvullende netcapaciteit. Het referentienetwerk bevindt zich tussen beide varianten in en vereist een investering van 260 miljard euro voor 174 gigawatt aan aanvullende netcapaciteit.

Bij hoge kernenergiekosten is het uitgebreide netwerk het voordeligst. De aanvullende vaste kosten voor het netwerk bedragen 9,6 miljard euro, terwijl de besparingen 11,2 miljard euro per jaar zijn. Bij lage kernenergiekosten is het compacte netwerk voordeliger. De kosten van opwek en opslag liggen 7,2 miljard euro hoger, maar de vaste kosten van het netwerk liggen 9,9 miljard euro per jaar lager. Eerder onderzoek van Aurora Energy Research stelde al dat Europa zijn investeringen in het stroomnet fors moet verhogen.

Ongelijke verdeling
Volgens de Europese netbeheerders is er een verdrievoudiging van de netwerkcapaciteit nodig voor intra-Europees transport tussen 2025 en 2050. Het CPB-onderzoek gebruikt COMPETES, een door het Planbureau voor de Leefomgeving (PBL) ontwikkeld model van de Europese elektriciteitsmarkt. Dit model simuleert een elektriciteitsmarkt onder volledig vrije mededinging en berekent welke investeringen in opwek, opslag en transmissie de laagste kosten opleveren.

De onderzoeksresultaten geven aan dat het Europese hoogspanningsnet kan fungeren als een verzekering tegen hoge energiekosten. Aanvullende investeringen in transmissiecapaciteit brengen jaarlijks terugkerende kosten met zich mee, zonder dat daar in alle gevallen directe besparingen tegenover staan. De additionele netcapaciteit vergroot echter de mogelijkheid voor landen om in hun elektriciteitsvraag te voorzien door elektriciteit te betrekken uit Europese regio’s waar de productie het goedkoopst is.