Einde salderingsregeling: nog 500.000 oude meters moeten verplicht vervangen, last onder dwangsom bij weigering

In januari 2026 is de nieuwe Energiewet ingegaan en die vereist dat alle oude stroommeters vervangen worden door digitale meters die verbruik én teruglevering van stroom meten en ook de dag- en nachtstanden bijhouden.

500.000 klanten
In de afgelopen 10 jaar hebben de netbeheerders bij 94 procent van de Nederlandse huishoudens de ongeschikte meter al vervangen. Met de komst van de Energiewet geldt de verplichting dat alle huishoudens een slimme meter of een digitale meter krijgen. Voor de laatste groep van ongeveer 500.000 klanten met een oude meter wordt in de komende periode nog een gratis vervangingsaanbod gedaan door de netbeheerders.

Zodra er vanaf 2027 einde aan de salderingsregeling komt, kunnen huishoudens met zonnepanelen niet langer de kosten voor de stroom die ze kopen van het stroomnet, wegstrepen tegen de opbrengst van zonnestroom die ze terugleveren aan datzelfde net. Daardoor moeten energiemeters ook kunnen meten hoeveel elektriciteit er terug op het energienet komt.

Oude, vaak analoge, meters kunnen niet apart meten hoeveel stroom opgewekt, teruggeleverd aan het net en direct zelf gebruikt wordt. Dat is wel belangrijk voor een juiste berekening van kosten, vergoedingen en belastingen. Digitale meters kunnen dat wel en maken daarmee de wijze van kostenberekening voor iedereen gelijk.

Keuze tussen 2 meters
Klanten kunnen bij vervanging van de meter zelf aangeven of ze een slimme meter of digitale meter willen. De slimme meter is een digitale energiemeter die de meterstanden op afstand uitleest. De digitale meter ziet eruit als een slimme meter maar bevat géén communicatiemodule en geeft dus geen meterstanden door. Gebruikers van deze meter moeten dan zelf hun meterstanden doorgeven aan de energieleverancier.

Klanten met een slimme meter hoeven zelf geen meterstanden door te geven. De energierekening wordt daardoor nauwkeuriger, omdat er niet met geschatte meterstanden wordt gerekend.

Last onder dwangsom
Voor de vervanging van de analoge meters zullen de netbeheerders klanten benaderen voor het maken van een afspraak op basis van hun vervangingsplanning. Voor de klant is deze vervanging kosteloos. De Rijksinspectie Digitale Infrastructuur (RDI) houdt namens de overheid toezicht op de vervanging van oude energiemeters.

De RDI controleert of huishoudens die nog een ongeschikte meter hebben daarvoor in de plaats een nieuwe meter laten plaatsen. Het niet meewerken aan de wettelijk verplichte vervanging kan leiden tot handhavende maatregelen door de RDI. Dat heet de meewerkingsplicht. Bewoners mogen zelf kiezen of er een slimme of alleen een digitale meter wordt geplaatst.

Niet meewerken aan het vervangingsaanbod kan uiteindelijk geld gaan kosten. Deze kosten lopen op zolang niet wordt meegewerkt. Blijft iemand niet meewerken, dan kan de toezichthouder RDI in het uiterste geval een last onder dwangsom opleggen. Dit betekent dat er een geldbedrag moet worden betaald als er alsnog niet wordt meegewerkt aan de vervanging van de oude meter. Door betaling van de dwangsom vervalt de meewerkingsplicht echter niet.

3 uitzonderingen
Er zijn 3 uitzonderingen op de regel. Ten eerste als de meter niet het daadwerkelijke energieverbruik meet, maar een voorspelbaar verbruik heeft, zoals bij straatlantaarns of lichtborden buiten. Dit heet een onbemeten aansluiting.

Ten tweede als het technisch niet mogelijk is om de meter te vervangen. De netbeheerder beoordeelt of vervanging van een analoge energiemeter technisch uitvoerbaar is. Ten derde als iemand stroom krijgt van een gesloten systeem, bijvoorbeeld bij bedrijven waar de stroom via een afgescheiden particulier systeem binnenkomt. Dit heet een gesloten distributiesysteem.