Hotelsector maakt pas op plaats met verduurzaming, gastcomfort remt energietransitie

De Nederlandse horecasector – waaronder hotels – maakte tussen 2021 en 2023 een inhaalslag met energiebesparende investeringen.

Energie-investeringsaftrek
Hotels gebruikten daarbij op grote schaal de Energie-investeringsaftrek (EIA), de fiscale aftrek van maximaal 40 procent van de investeringskosten voor bedrijfsmiddelen zoals zonnepanelen, warmtepompen en energiezuinige keukenapparatuur. In 2024 halveerde het totale bedrag aan EIA-aanvragen echter ten opzichte van 2023.

Dit komt doordat de meest laagdrempelige investeringen inmiddels zijn genomen, aldus ING Research. Een verdere verduurzaming vraagt om forse investeringen, waar veel hotels mee willen wachten vanwege economische onzekerheid. Ook de afbouw van subsidies, zoals een lagere fiscale aftrek van de EIA van 45,5 naar 40 procent, speelt een rol. Daarnaast geven hoteliers aan een pas op de plaats te maken vanwege de ophanden zijnde btw-verhoging in 2026.

Geen topprioriteit
Uit een inventarisatie van ING Research onder de 20 grootste hotelketens die actief zijn op de Nederlandse markt komt naar voren dat duurzaamheid bij veel hotelketens geen topprioriteit is. Meer dan de helft van de onderzochte hotelketens heeft geen concrete klimaatdoelen openbaar gepubliceerd. Van de 20 grootste hotelketens rapporteren er slechts 9 publiekelijk over hun klimaatdoelen.

7 van de 9 ketens die wel doelen publiceren, hebben zichzelf gecommitteerd aan een netto-nul-doelstelling in 2050. De meeste hotelketens richten zich in eerste instantie vooral op het terugdringen van de directe en de indirecte CO2-uitstoot, zoals gas-, water- en elektriciteitsverbruik. Een meerderheid heeft nog geen concrete doelen gesteld aan toeleveranciers voor CO2-reductie in de keten.

Gastcomfort leidend
Hotels hebben inmiddels wel verschillende laagdrempelige energiebesparende maatregelen doorgevoerd, zoals ledverlichting, slimme thermostaten, groene stroom en bewegingssensoren. Het waterverbruik is veelal verminderd door de installatie van waterbesparende kranen en douches. Dankzij deze maatregelen is het waterverbruik van Nederlandse hotels relatief laag ten opzichte van Europese concurrenten.

Toch blijft gastcomfort leidend bij hotels. Duurzamer gedrag van hotelgasten bewerkstelligen is in theorie een relatief goedkope oplossing die aanzienlijke CO2-besparing kan opleveren, maar in de praktijk speelt duurzaamheid voor 77 procent van de hotelgasten vaak nog geen belangrijke factor in de hotelkeuze. Bijna 80 procent van de hotelgasten is niet bereid extra te betalen voor een duurzamere kamer.

Energieverbruik hotels
Naast de luchtvaart heeft de hotelbranche een relatief hoog aandeel in de totale CO2-uitstoot van toerisme, dat wereldwijd verantwoordelijk is voor circa 7 procent van de totale CO2-uitstoot. Hotels behoren tot de meest energie-intensieve gebouwen. Ze zijn 24 uur per dag operationeel, kamers worden veelal dagelijks gereinigd, verlichting blijft dag en nacht aan, keukens draaien een groot deel van de dag en gasten maken frequent gebruik van douche, verwarming en airconditioning.

Het aantal hotelgasten in Nederland groeide tussen 2014 en 2024 met 45 procent, van 23 miljoen naar 33 miljoen gasten. Om aan deze vraag te voldoen is het aantal hotelkamers in deze periode met ruim een kwart toegenomen. Bij een verwachte jaarlijkse groei van 4 procent zal het aantal hotelgasten in 2030 oplopen tot circa 42 miljoen in Nederland.

Vervolgstappen nodig
Uit gesprekken met hotels komen 4 belangrijke uitdagingen bij verduurzaming naar voren. Ten eerste vergen vervolgstappen richting verduurzaming, zoals een warmtepomp en een waterrecyclingsysteem, veelal aanzienlijke initiële investeringen met een lange terugverdientijd. Ten tweede is wet- en regelgeving complex, verandert regelmatig en werkt tegenstrijdig. Ten derde mag duurzaamheid niet ten koste gaan van gastcomfort, wat de heersende overtuiging in de sector is. Ten vierde beschikken veel hotels niet over voldoende kennis op het gebied van duurzaamheid.

ING Research stelt dat consistent overheidsbeleid nodig is dat verduurzaming afdwingt. Ook moeten hotelgasten en andere partners, zoals touroperators en boekingsplatforms, actiever om duurzamere oplossingen vragen om de verduurzaming in de hotelsector te versnellen.