Kritiek op effectiviteit vergunningverlening Vlaanderen voor energieprojecten

Jurgen Callaerts (N-VA) heeft in het Vlaams Parlement vragen gesteld aan minister Jo Brouns over de werking van de cel voor Vlaamse Strategische Investeringsprojecten (VIP).

Vergunningsprocedure
De VIP-cel werd opgericht om cruciale investeringen te versnellen door ‘een efficiënte en gecoördineerde vergunningsprocedure’ te garanderen. Volgens Callaerts zijn er verontrustende signalen uit bijvoorbeeld de energiesector die de effectieve werking van het VIP-traject betwijfelen. Aanvragers ervaren dat hun dossier in de praktijk niet prioritair wordt behandeld en dat het de facto de ‘first in, first out’-regel volgt.

‘Een procedure die haar belofte van versnelling niet nakomt voor cruciale projecten, dreigt niet alleen specifieke investeringen in gevaar te brengen, maar ondergraaft ook de geloofwaardigheid van Vlaanderen als betrouwbare investeringsregio’, aldus Callaerts.

Tijdwinst door minder beroepen
Minister Brouns verdedigde de werking van de VIP-cel en wees op positieve ervaringen uit het bedrijfsleven. De meerwaarde werd volgens hem bevestigd door onder meer het Industrieforum namens de 4 grote industriefederaties. ‘De VIP-cel heeft tot doel om realisatiegericht en dus ook resultaatgericht te werken, dat wil zeggen om te komen tot uitvoerbare omgevingsvergunningen waarvoor het nodige draagvlak is ontstaan’, zei Brouns. De tijdwinst zit volgens hem vooral in het vermijden dat dossiers verzeild geraken in eindeloze beroepsprocedures.

Het is niet zozeer de betrachting om de doorlooptijd van dossiers binnen de officiële procedures te versnellen, benadrukte de minister. ‘Want onze procedures zijn best wel concurrentieel. Het is investeren in goed overleg, goed vooroverleg.’ Voor een nieuwe inhoudelijke evaluatie is het na amper 6 maanden volgens de minister te vroeg. Eind 2026 zal aan de Vlaamse Regering een rapport worden bezorgd over de bereikte resultaten.

Windenergieprojecten problematisch
Voor projecten met windturbines heeft de minister eerder moeten vaststellen dat dit type projecten de slagkracht van de VIP-begeleiding overstijgt. ‘Het is mijns inziens in hoofdzaak dan ook een verantwoordelijkheid van ontwikkelaars van windenergie zelf om draagvlak te creëren bij omwonenden en lokale besturen, via het voorbereiden van kwaliteitsvolle projecten’, aldus Brouns.

Voor het verder versterken van het draagvlak voor nieuwe windturbines startte minister Brouns samen met minister van Energie Melissa Depraetere overleg met de windenergiesector. Ze willen tot een convenant komen met de windenergiesector over goede praktijken en een gedragscode bij het voorbereiden en uitvoeren van vergunningsdossiers. Deze ontwikkeling is volgens hem relevant voor alle energieprojecten in Vlaanderen, waar draagvlak cruciaal is. Verder overleg met de sector is gepland begin december.

Onzekerheid rond stikstof
Callaerts vroeg ook welke garanties de minister kan geven dat de aanhoudende onzekerheid rond het Vlaamse Stikstofdecreet niet zal leiden tot onoverkomelijke vertragingen. Brouns kon enkel de huidige situatie schetsen. ‘De VIP-cel probeert de strategische investeringsprojecten zo goed als mogelijk te begeleiden om de naleving van alle relevante milieuwetgeving te garanderen en beroepsprocedures te vermijden’, zei hij.

Bij het Grondwettelijk Hof werd een beroep tot nietigverklaring van het Stikstofdecreet ingediend. Zolang het Grondwettelijk Hof geen uitspraak doet, wordt het decreet toegepast.

Vraag om transparantie
Callaerts pleitte voor meer transparantie over de werking van de VIP-cel. ‘We moeten weten wie erin zit, wat de achtergrond van de mensen is en vooral hoe dossiers op de agenda komen’, aldus het parlementslid. Hij wil weten hoe wordt beslist dat dossiers op een bepaald moment eventueel niet meer worden behandeld.

Volgens de minister is er regelmatige terugkoppeling met zijn kabinet en wordt er een monitoringlijst bijgehouden. De komende weken zullen er volgens Callaerts nog gesprekken moeten volgen om wat meer duidelijkheid te krijgen over de werking van de vergunningsprocedures in Vlaanderen.