25 acties moeten uitrol batterijen versnellen, kabinet presenteert eerste Beleidsagenda Energieopslag

Minister Stientje van Veldhoven (D66) van Klimaat en Groene Groei en staatssecretaris Jo-Annes de Bat (CDA) hebben de agenda naar de Tweede Kamer gestuurd. Aan de Beleidsagenda Energieopslag, waaraan het kabinet in januari dit jaar begon te werken, werkten ook Netbeheer Nederland, branchevereniging Energy Storage NL (ESNL), de Autoriteit Consument & Markt (ACM) en decentrale overheden mee. Met de publicatie verbinden al deze partijen zich voor het eerst gezamenlijk aan een gedeelde visie: energieopslag is niet langer een nuttige aanvulling op het energiesysteem, maar een onmisbaar onderdeel ervan.

Ruim 50 keer minder

Van de opgave om die visie te realiseren, geeft het huidige startgetal een helder beeld. Eind 2025 was er in Nederland 2,1 gigawattuur aan batterijen geïnstalleerd – ruim 50 keer minder dan de richtwaarde die in het Nationaal Plan Energiesysteem (NPE) staat voor 2040: 110 gigawattuur aan opslagcapaciteit en 28 gigawatt aan vermogen, oftewel gemiddeld 4 uur opslag. De richtwaarde omvat thuisbatterijen, stand-alone batterijen, colocated batterijen bij hernieuwbare energieprojecten en vehicle-to-grid. 

Als energieopslag netbewust en op de juiste locaties wordt ingepast, kan dat de investeringsopgave in het elektriciteitsnet verlagen met oplopend tot 4 miljard euro.

Acties voor opschaling

De agenda bevat concrete afspraken op energetisch, ruimtelijk en financieel vlak (red. zie kader). Zo gaan netbeheerders grootschalige batterijen voortaan standaard aansluiten met een capaciteitssturingscontract (csc) of redispatch-contract, zodat een batterij op zijn minst congestieneutraal en op zijn best congestieverlichtend opereert. Het ministerie neemt het voortouw om vergunningsprocessen te standaardiseren en gemeenten en provincies meer duidelijkheid te geven over geschikte locaties voor batterijprojecten. Financieel verkent het ministerie of batterijopslag bij zonneparken kan worden ondersteund via de SDE++, en onderzoekt de ACM of kortingen op nettarieven voor energieopslag gerechtvaardigd zijn – een uitzondering die Duitsland en België al kennen. Voor de Flex-e-subsidie is voor 2027 35 miljoen euro gereserveerd.

Eigenaren van een thuisbatterij, warmtepomp of laadpaal kunnen bij deelnemende energieleveranciers een vergoeding krijgen als ze met die apparaten helpen het stroomnet te ontlasten. De apparaten worden daarvoor geautomatiseerd aangestuurd: ze slaan extra stroom op bij een overschot en leveren terug tijdens drukke periodes. Per 1 november is dit al in werking in Gelderland, Utrecht, Flevoland en Noord-Brabant. Volgend jaar volgt de rest van Nederland.

Naast kortetermijnopslag erkent de beleidsagenda ook de groeiende behoefte aan langdurige en seizoensopslag. Veel van deze technieken – zoals warmte- en waterstofopslag, ook wel long duration energy storage (ldes) – of hun marktomstandigheden zijn nog onvoldoende ontwikkeld voor grootschalige toepassing, maar de behoefte wordt urgenter naarmate meer hernieuwbare energie het systeem instroomt. Het ministerie voert momenteel een verkenning uit naar het valmeerproject Delta21 als mogelijke waterkrachtbatterij; de resultaten worden verwacht in het tweede kwartaal van 2027.

Omslagpunt voor de sector

Arendo Schreurs, directeur van Energy Storage NL, noemt de agenda een doorbraak. ‘Deze beleidsagenda markeert een omslagpunt. Het kabinet zegt niet langer dat opslag nuttig is, maar noemt opslag expliciet een onmisbaar onderdeel van het energiesysteem en dat we tevens tot wel 4 miljard kunnen besparen op de investeringsopgave voor het elektriciteitsnet. Dat is precies de erkenning waar de sector jarenlang voor heeft gepleit’, aldus Schreurs. 

Hans-Peter Oskam, algemeen directeur van Netbeheer Nederland, wijst op de randvoorwaarden voor effectieve inzet. ‘De beleidsagenda biedt concrete acties voor alle partijen om knelpunten weg te nemen’, zegt Oskam. ‘Onder de juiste voorwaarden levert opslag een krachtige bijdrage aan het oplossen van netcongestie en het versterken van het energiesysteem.’

De voortgang van de 25 acties wordt bijgehouden in de Monitor Energieopslag, die RVO ontwikkelt in samenwerking met de netbeheerders en de energieopslagsector. Als de uitrol structureel achterblijft bij de richtwaarde, moeten bestuurlijke en politieke keuzes worden gemaakt om de ontwikkeling te versnellen, staat in de Kamerbrief.