Vlaanderen broedt op plan voor meerdere energiecontracten achter één stroomaansluiting

Het voornemen is niet nieuw. Vlaams minister van Energie en Klimaat Melissa Depraetere (Vooruit) sprak eind 2024 in het Vlaams Parlement al over de mogelijkheid om meerdere energiecontracten achter de hoofdmeter af te sluiten. Volgens haar zou dat ‘de aansturing en flexibilisering van bepaalde toestellen’ versnellen. Op dat moment had 0,17 procent van de residentiële afnemers in Vlaanderen een dynamisch energiecontract, een contract waarbij de stroomprijs per uur of kwartier meebeweegt met de markt.

Marktmodel aanpassen

In de toelichting op begroting van 2027 meldt Depraetere dat Vlaanderen onderzoekt hoe het marktmodel daarvoor kan worden aangepast. Afnemers zouden specifieke toepassingen of flexibele installaties dan op ‘een meer passende contractvorm’ kunnen aansluiten. 

‘Op die manier kan meer keuzevrijheid ontstaan, kunnen dynamische of innovatieve contractvormen toegankelijker worden en kan de vraagrespons in het elektriciteitssysteem worden versterkt’, staat in het document. Met vraagrespons wordt bedoeld dat afnemers hun verbruik aanpassen aan het aanbod van stroom en de prijs op dat moment. Een uitgewerkt voorstel of een invoeringsdatum is er nog niet.

Haken en ogen

Meerdere contracten achter één aansluiting vereisen volgens de toelichting duidelijke afspraken over meetpunten, gegevensuitwisseling, facturatie en de verantwoordelijkheden van marktpartijen. Ook moet duidelijk worden hoe het nieuwe model zich verhoudt tot energiedelen en flexibiliteitsdiensten.

‘De beleidsvoorbereiding gebeurt daarom stapsgewijs en in overleg met de betrokken actoren, zodat het uiteindelijke kader juridisch robuust, technisch uitvoerbaar en voldoende begrijpelijk blijft voor afnemers’, aldus Depraetere. Het onderzoek hoort bij de verdere omzetting van de Europese elektriciteitsmarktrichtlijn.

Flexibiliteit en laadpalen

Het marktmodel past in een bredere inzet op flexibiliteit. Depraetere wil nog voor het einde van dit jaar met een Flexibiliteitsplan 2030 naar de Vlaamse regering. Dat plan bouwt voort op het Flexibiliteitsplan 2025, dat 20 concrete acties bevatte voor een flexibeler en meer decentraal energiesysteem.

Vlaanderen wil ook de regels voor laadinfrastructuur bij nieuwe, gerenoveerde en bestaande gebouwen aanpassen, in lijn met de herziene Europese richtlijn voor de energieprestatie van gebouwen (EPBD). Daarbij wordt ingezet op verplichte slimme laadinfrastructuur en wordt bidirectioneel laden, waarbij een elektrische auto ook stroom kan terugleveren, aangemoedigd waar dat nuttig is. De toelichting vermeldt nog niet voor welke situaties de verplichting precies zal gelden. Appartementsgebouwen met een gemeenschappelijke garage krijgen wel specifieke aandacht.

Energiedelen herzien

In het voorjaar van 2027 legt de minister daarnaast een ontwerpdecreet aan de Vlaamse regering voor ter omzetting van de Europese richtlijn voor de opzet van de elektriciteitsmarkt. Depraetere mikt op definitieve goedkeuring door de Vlaamse regering in het vierde kwartaal van 2027. Daarbij wordt het bestaande kader voor energiedelen en energiegemeenschappen geëvalueerd en waar nodig verfijnd. Bij energiedelen kunnen deelnemers onder voorwaarden hernieuwbare energie met elkaar delen, bijvoorbeeld zonnestroom die op een andere locatie wordt opgewekt. Dat komt in Vlaanderen nog niet massaal van de grond.

Aandachtspunten zijn onder meer de omschrijving van het recht op energiedelen, de verhouding tot de rechtstreekse verkoop van stroom tussen afnemers onderling, de rol van derde partijen, de deelname van verschillende soorten afnemers en de bescherming van kwetsbare afnemers en gezinnen in energiearmoede.