Europese fabrikanten klaar om uitrol zonnewarmte te verdrievoudigen, maar wispelturig beleid jaagt investeerders weg

De Europese brancheorganisatie van de zonnewarmtesector Solar Heat Europe heeft zijn jaarlijkse Market Outlook gepresenteerd. Vorig jaar werd in Europa in totaal 1,18 miljoen vierkante meter aan nieuwe zonnecollectoren geïnstalleerd, goed voor 830 megawatt thermisch vermogen. Dat is 6,5 procent minder dan in 2024. Het gecumuleerde geïnstalleerde vermogen in bedrijf staat op 43,6 gigawatt thermisch, nagenoeg gelijk aan het jaar ervoor.

Grilligheid van overheidsbeleid
De rode draad in het rapport is de grilligheid van overheidsbeleid. Zodra subsidies wegvallen of vertragen, droogt de vraag vanuit particuliere woningbouw snel op. Griekenland, van oudsher een van de sterkste zonnewarmtemarkten van Europa, zag de groei nagenoeg stagneren doordat de uitvoering van een nationaal subsidieprogramma in het midden van het jaar vertraging opliep.

Per land sterk verdeeld
De regionale verschillen zijn groot. Nederland scoorde uitzonderlijk goed met een stijging van 148,6 procent, maar die is grotendeels toe te schrijven aan één project: de ingebruikname van het grootste zonnewarmtepark van Nederland dat warmte levert aan het stadswarmtenet van WarmteStad in Groningen. Cyprus groeide met 6 procent en Frankrijk met 3,9 procent.

Duitsland, historisch de grootste markt van Europa, boekte een krimp van 30 procent. De Heizungsgesetz, de controversiële warmtewet die aanvankelijk grote onzekerheid zaaide bij huiseigenaren over welke verwarmingssystemen nog toegestaan zouden worden, heeft volgens Solar Heat Europe een diepe deuk in de markt voor woningbouw achtergelaten. Elf nieuwe stadsverwarmingsprojecten dempen het verlies enigszins.

Warmtenetten en industrie groeien
Waar de woningmarkt haperde, groeide de markt voor industriële toepassingen en stadsverwarming. Over heel Europa werden 50 nieuwe projecten opgeleverd voor solar heat for industrial processes, waarbij zonnewarmte wordt ingezet om fabrieksprocessen te verduurzamen. Nieuwe stadsverwarmingsprojecten op basis van zonnewarmte werden dus in Groningen, maar ook in de Duitse steden Bracht, Stralsund, Tübingen-Au en Leipzig gerealiseerd.

Dit illustreert volgens de koepelorganisatie wat de sector al langer betoogt: zonnewarmte schakelt snel op wanneer de randvoorwaarden kloppen. Eerder wees Solar Heat Europe-directeur Valérie Séjourné al op de grote kansen voor zonnewarmte in warmtenetten, maar dan moeten overheden wel daadwerkelijk de regie nemen. Daar wringt opnieuw de schoen.

Fabrikanten klaar voor opschaling
Zonnewarmte heeft een grote onbenutte marktpotentie. Op 12 miljoen Europese daken liggen al zonnecollectoren. Ruim 16.000 stadsverwarmingsnetten door heel Europa draaien echter nog grotendeels op fossiele brandstoffen. De technologie leent zich goed voor combinaties met warmtepompen: zo neemt de druk op het elektriciteitsnet af, wat het bredere elektrificatieproces ondersteunt.

Europese fabrikanten leveren nu al zo’n 90 procent van de Europese vraag. Volgens de brancheorganisatie kunnen zij hun productiecapaciteit verdrievoudigen, zonder dat nieuwe importafhankelijkheid nodig is. De productbasis bestaat al; stabiele marktsignalen nog niet.

Geen nieuwe importafhankelijkheid
‘Onze fabrikanten kunnen hun productiecapaciteit eenvoudig verdrievoudigen en zo bijdragen aan energiezekerheid en kostenzekerheid voor burgers en industrieën’, aldus Guglielmo Cioni, voorzitter van Solar Heat Europe. ‘Europa hoeft geen nieuwe importafhankelijkheid te creëren om warmte te verduurzamen, want de sterke productbasis bestaat al. Dit jaar zien we meer dan ooit de gevolgen van klimaatverandering, met recordhittegolven en bosbranden in heel Europa. De tijd om te handelen is nu, en zonnewarmte staat klaar.’

Valérie Séjourné, directeur van Solar Heat Europe, doet een beroep op Europese beleidsmakers: ‘Het EU-actieplan voor verwarming en koeling en het aankomende wetgevingskader bieden EU-leiders de kans om zonnewarmte een duidelijke uitrolroute te geven. Warmte vertegenwoordigt de helft van onze energiebehoefte, maar blijft het meest over het hoofd geziene deel van de transitie. Europa’s klimaat- en energiedoelen worden alleen bereikt als alle schone energiebronnen voor de grootste energievraag worden ingezet.’