Geen geld te verdienen met langdurige energieopslag, Nederland dreigt zijn kennisvoorsprong te verspelen

Nederland herbergt volgens het adviesbureau een uitzonderlijk cluster van technologie voor langdurige energieopslag (ldes). Minimaal 5 concepten worden hier tegelijkertijd doorontwikkeld, van redox-flowbatterijen en ijzer-luchtbatterijen tot zouttechnologie. Dat is zeldzaam: zo veel concurrerende energieopslagconcepten in één land creëert een kennisclustereffect waarbij experts van verschillende bedrijven kennis kunnen uitwisselen en talent roulerende bedrijven aan elkaar verbindt.

Technologie bestaat, markt niet
Maar technologie alleen is niet voldoende. Royal Haskoning en BCI Global constateren in hun evaluatierapport, dat opgesteld is in opdracht van het kabinet, dat de systeemwaarde van langdurige energieopslag onvoldoende wordt beloond.

Voor energieopslagsystemen die 8 uur of langer energie kunnen opslaan, bestaat in Nederland momenteel geen passend verdienmodel en ontbreken nationale doelstellingen voor ldes-capaciteit. ‘Zonder verdienmodel zullen er in Nederland geen ldes-projecten worden gerealiseerd’, schrijven de onderzoekers.

Jaren van schaal verwijderd
Ldes-systemen zijn bedoeld om de balans op te vangen in perioden wanneer windmolens en zonnepanelen nauwelijks stroom produceren, soms gedurende meerdere achtereenvolgende dagen. De Nederlandse ldes-ontwikkelaars bevinden zich momenteel op technologierijpheidsniveaus (trl) 5 tot 7. Niveau 9 staat gelijk aan commerciële gereedheid. Haskoning becijfert dat zij daarmee nog minimaal 3 tot 5 jaar verwijderd zijn van productie op commerciële schaal.

De bedrijven bevinden zich in een kritieke fase: te ver voor puur fundamenteel onderzoek, te vroeg voor de markt. Juist in die overgangszone dreigen veelbelovende bedrijven te stranden bij gebrek aan meerjarige financiering en realistische eerste afzetmogelijkheden.

Launching market als antwoord
De vernieuwde Nationale Actieagenda Batterijsystemen heeft een oplossing voor dit probleem geformuleerd. Nederland moet een Europese proeftuin worden voor geïntegreerde stationaire energieopslagoplossingen, met speciale aandacht voor ldes. De agenda bepleit een meerjarig demonstratieprogramma voor een beperkt aantal geselecteerde concepten, gekoppeld aan passend marktontwerp.

Daarvoor vraagt de agenda om het voorkomen van belemmerende dubbele nettarieven, het creëren van duurzame businessmodellen voor specifiek ldes, en het vaststellen van nationale doelstellingen voor opslagvermogen en -capaciteit in 2030 en 2035.