Verkoop warmtepompen schiet al omhoog vóór verplichting van 2029, normering geeft er nóg een schep bovenop

Die twee gegevens staan naast elkaar in de Klimaat- en Energieverkenning (KEV) 2026 van het Planbureau voor de Leefomgeving (PBL), maar mogen niet met elkaar worden verward: de enorme groei in warmtepompaantallen is al verwerkt in de basisraming, nog vóórdat de normering als extra beleidsmaatregel wordt meegeteld.

Norm keert terug
Het coalitieakkoord van D66, VVD en CDA schrijft voor dat op plekken waar een warmtenet niet de meest geschikte oplossing is, de hybride warmtepomp per 2029 verplicht wordt bij vervanging van de cv-ketel. Een volledig elektrische warmtepomp voldoet uiteraard ook aan de norm. Gebouwen die al zijn aangesloten op een warmtenet vallen buiten de verplichting.

De nadere invulling van de normering van het kabinet volgt dit najaar. Uitwerking en handhaving zijn daarmee nog open vragen. Het PBL neemt in de bandbreedte van zijn ramingen uitdrukkelijk rekening met de mogelijkheid dat de normering niet tot het verwachte installatieaantal leidt.

Al bijna 1,9 miljoen
De grotere verrassing in de KEV 2026 zit in de basispadraming, los van de normering. Eind 2025 stonden er in Nederland 661.000 lucht-water-warmtepompen en 168.000 bodem-water-warmtepompen in woningen. Het PBL raamt dat dit in 2030 al in het basispad groeit naar circa 980.000 volledig elektrische lucht-water-warmtepompen, circa 620.000 hybride lucht-water-warmtepompen en circa 260.000 bodem-water-warmtepompen. Samen is dat bijna 1,9 miljoen warmtepompen in woningen, nog zonder de aanvullende impuls van de normering.

Die groei in het basispad wordt volgens de onderzoekers aangedreven door bestaand beleid: de Investeringssubsidie duurzame energie en energiebesparing (ISDE), de verplichting dat nieuwbouw aardgasvrij moet zijn en de toenemende populariteit van warmtepompen bij vervangingen van cv-ketels. Circa 80 procent van de nieuwbouwwoningen tot en met 2030 krijgt een volledig elektrische warmtepomp.

Bescheiden bijdrage
De normering als aanvullend beleid bovenop het basispad levert in 2030 een bescheiden extra bijdrage aan de emissiereductie. Het totale pakket aan aanvullende beleidsmaatregelen voor de gebouwde omgeving, inclusief warmtepompnormering, normering utiliteitsbouw en warmtenetten, leidt in 2030 gezamenlijk tot circa 0,3 megaton CO2-equivalenten extra reductie.

Op de langere termijn is de impact van de warmtepompnormering echter groter. Het PBL raamt dat de normering in 2040 kan leiden tot meer dan 1 megaton CO2-equivalenten aan extra emissiereductie, doordat steeds meer woningen hun aardgasketel definitief inruilen voor een warmtepomp die deels op hernieuwbare elektriciteit draait. Netcongestie is daarbij een onzekere factor: het PBL houdt er rekening mee dat tekort aan capaciteit op het stroomnet het ingroeitempo van warmtepompen kan vertragen.