Coalitieakkoord: nieuw kabinet wil klimaatdoelen halen, normering warmtepomp keert terug

De redactie van Solar & Storage Magazine zet in dit artikel alle maatregelen uit het nieuwe regeerakkoord van D66, VVD en CDA op het gebied van energie en klimaat op een rij.

Grote keuzes
In de inleidende paragraaf van het coalitieakkoord schrijven de 3 partijen ervan overtuigd te zijn dat een innovatief klimaatbeleid en duurzame economische groei 2 kanten van dezelfde medaille zijn.

In het hoofdstuk grote keuzes van Nederland is er aandacht voor de stikstofcrisis, de wooncrisis en de klimaatcrisis. In de paragraaf ‘Op koers voor het klimaat en groene groei’ worden daarbij de keuzes op het gebied van klimaat behandeld.

Ambitie klimaatdoelen blijft
Het nieuwe kabinet van D66, VVD en CDA wil  met volle kracht aan het werk gaan om de klimaatdoelen te halen. Het klimaatdoel van 2030 wordt lastig, maar de 3 partijen schrijven in hun coalitieakkoord vast te houden aan de ambitie voor 2030. Er wordt daarom vol doorgegaan met de implementatie en realisatie van maatregelen die reeds zijn afgesproken, knelpunten in de uitvoering worden opgelost en doorbraken worden waar mogelijk versneld.

‘Door vol in te zetten op lange termijnbeleid en een slimme Europese aanpak doen we alles wat nodig is om de klimaatdoelen voor 2040 en 2050 te halen’, schrijven ze in het coalitieakkoord. ‘Daarom wordt in Europees verband doorgewerkt aan het halen van de Klimaatdoelen en houden we daarnaast vast aan de klimaatdoelen uit de nationale Klimaatwet.’

Klimaatgeld voor gemeenten
Europees is afgesproken om in 2040 in totaal 90 procent broeikasgasemissies netto te reduceren ten opzichte van 1990. Daarvoor is aanvullende inspanning nodig. Later dit jaar komt de Europese Commissie met voorstellen voor het 2040-maatregelenpakket. ‘Nederland spant zich in voor een ambitieus Europees pakket ten behoeve van een gelijk speelveld’, is te lezen in het akkoord. ‘We sluiten na het vaststellen van de Europese maatregelen zoveel mogelijk aan bij deze aanpak. In het voorjaar van 2027 nemen we indien nodig aanvullende nationaal geborgde maatregelen om het doel van 2040 te halen en hebben daarbij oog voor betaalbaarheid en handelingsperspectief.’

Naar aanleiding van het advies van de Raad voor het Openbaar Bestuur wordt tussen 2031 en 2040 jaarlijks 800 miljoen euro uitgetrokken voor de uitvoering van klimaat- en energiebeleid door medeoverheden. Dit moet ervoor zorgen dat provincies, gemeenten en waterschappen voldoende middelen hebben om hun rol in de energietransitie waar te maken.

Netcongestie
Het aanpakken van de netcongestieproblemen staat bovenaan de agenda van het nieuwe kabinet. De meest urgente projecten worden als eerste aangepakt en het kabinet denkt verder aan prikkels in de nettarieven, flexcontracten en energiehubs.

Naast de lopende aanpakken en het wetgevingsprogramma ‘sneller uitbreiden elektriciteitsnet’ komt er een Crisiswet Netcongestie. Voor de leveringszekerheid van elektriciteit introduceert het kabinet een capaciteitsmarkt, zodat er altijd voldoende elektriciteit is voor piekmomenten. Dit moet voorkomen dat er tekorten ontstaan wanneer de vraag naar stroom plotseling piekt.

Elektrificatie en CO2-opslag
Het kabinet zet verder vol in op elektrificatie, omdat dit in de ogen van D66, VVD en CDA de belangrijkste route is om de industrie te verduurzamen. De opslag van CO2 (ccs) op de Noordzee zal in hun ogen ook nodig zijn en daarom investeert het Rijk daarin via haar deelnemingen in de opslag van CO2.

Voor schone energie van eigen bodem blijft het kabinet verder investeren in wind op zee via contracts for difference voor 40 gigawatt. In aanvulling daarop zorgt de regering voor een goede afstemming tussen aanbod en vraag van elektriciteit in de industrie en een betere interconnectie met andere landen. De ambities voor windenergie op zee werden vorig jaar zomer teruggeschroefd van 50 naar 30 tot 40 gigawatt.

SDE++ verlengd
Maar niet alleen de uitrol van wind op zee krijgt prioriteit. Het nieuwe kabinet wil ook doorgaan met de uitrol van andere duurzame energiebronnen.

De SDE++-regeling wordt hiertoe verlengd met 6 nieuwe openstellingsrondes in de periode 2027-2032 met een jaarlijks openstellingsbudget van 8 miljard euro. De verlenging van de subsidieregeling biedt zekerheid aan bedrijven die willen investeren in duurzame energie. In voorgaande jaren was er onzekerheid ontstaan over de continuïteit van de regeling door budgettaire tekorten.

Normering warmtepompen terug
Het kabinet blijft voor de warmtetransitie vol inzetten op warmtenetten, om zo ook netcongestie te verminderen. Mensen krijgen zo snel mogelijk duidelijkheid of ze een warmtenet krijgen of een andere verduurzamingsoptie. Om de uitrol van warmtenetten te versnellen en voor huishoudens betaalbaar te houden, is de overheid bereid om via een staatsdeelneming binnen de huidige financiële kaders private warmtebedrijven Explicit het kalenderjaar. over te nemen en te participeren in nieuwe ontwikkelingen.

Op plekken waar een warmtenet niet de meest geschikte oplossing is, stimuleert en normeert de regering per 2029 de uitrol van hybride, slimme warmtepompen. Daarmee lijkt de normering van de hybride warmtepomp terug te keren, waar die door het vorige kabinet juist geschrapt werd. De nieuwe normering wordt wel enkel van kracht op locaties waar een warmtenet niet het meest geschikt is.

Elektrisch rijden
De laadinfrastructuur voor elektrische voertuigen wordt wat de nieuwe regering betreft uitgebreid en elektrisch rijden moet fiscaal aantrekkelijk blijven. Verder gaat de regering het gebruik van deelauto’s, fiets en openbaar vervoer stimuleren.

Nederland trekt verder samen met Duitsland en Frankrijk op voor het normeren van de inzet van biobrandstoffen voor wegverkeer en binnen- en zeevaart voor de periode na 2030. Daarbij wordt ook het gelijke speelveld voor de Nederlandse transportsector en pompstations meegenomen.

Waterstof en gas
Het kabinet blijft daarnaast inzetten op de productie van groen gas en groene waterstof. Er wordt daartoe geïnvesteerd in groene waterstofproductie en -levering. In de transitie kan blauwe waterstof, in combinatie met ccs, volgens de 3 partijen onder duidelijke voorwaarden een rol spelen in het opschalen van de Nederlandse waterstofketen.

Het Groningerveld gas blijft echter gesloten. Ook komen er geen nieuwe vergunningen voor gaswinning onder de Waddenzee.

4 nieuwe kerncentrales
Het nucleaire cluster in Nederland wordt versterkt. Het small modular reactor-programma (smr-programma) wordt versneld en maritieme nucleaire innovaties worden ondersteund. Met het beschikbare budget uit het Klimaatfonds en in samenwerking met marktpartijen wordt doorgewerkt aan de bouw van tenminste 4 nieuwe kerncentrales.

Dit kunnen wat D66, CDA en VVD betreft conventionele, maar ook modulaire reactoren zijn.

Nationaal Isolatie Offensief
De nieuwe regering gaat verder prioriteit geven aan de verduurzaming van woningen en wil de energierekening zo blijvend betaalbaar maken. Dat moet bijvoorbeeld gebeuren via een Nationaal Isolatie Offensief. In de jaren tot 2030 helpt het kabinet via het Nationaal Programma Leefbaarheid en Veiligheid (NPLV) de wijken met de grootste energiearmoede.

Verhuurders worden verplicht energielabels E, F en G voor huurwoningen per 2029 uit te faseren. Labels C en D moeten per 2040 zijn uitgefaseerd.

Circulaire economie
Het kabinet werkt toe naar een volledig circulaire economie in 2050. Dit doet de regering mede in het belang van strategische grondstoffen. Het Nationaal Programma Circulaire Economie wordt versterkt en er komen, bij voorkeur Europese, sectorale circulaire doelen. Zo worden innovatie en marktontwikkeling gestimuleerd, wordt de concurrentiepositie van Europese en Nederlandse ondernemers versterkt en krijgen bedrijven langetermijnzekerheid en investeringsruimte.

Daarnaast ligt de focus op de uitvoering en concrete opschaling van circulaire oplossingen in de praktijk, bijvoorbeeld door als overheid launching customer te zijn en een gelijk speelveld te creëren door knelpunten weg te nemen.

Financiële ondersteuning industrie
Om de elektriciteitskosten van energie-intensieve industrie te verlagen wordt de Indirecte Kostencompensatie (IKC) verhoogd en wordt de doelgroep uitgebreid. Doel is het creëren van een meer gelijk speelveld in het belang van strategische autonomie. De middelen blijven beschikbaar tot en met 2035, met een jaarlijks budget van 505 miljoen euro.

Voor het verlagen van de elektriciteitsprijs van de basisindustrie die veel elektriciteit verbruikt wordt een envelop beschikbaar gesteld. Het doel is het creëren van een meer gelijk speelveld in het belang van strategische autonomie. Een bestedingsvoorstel wordt uitgewerkt. De middelen blijven beschikbaar tot en met 2035, met een jaarlijks budget van 495 miljoen euro in de periode 2029-2035.