Brussel zegt ja tegen Duitse miljardenpot voor stroomzekerheid vanaf 2031, capaciteitsmechanisme van start

De goedkeuring valt onder de Europese staatssteunregels. De totale kosten van de maatregel worden geraamd op 15,6 tot 35,2 miljard euro. Voor het leveringsjaar 2031 gaat het om 1 tot 3 miljard euro, afhankelijk van de uitkomst van de veilingen. Van 2032 tot en met 2045 rekent Duitsland op jaarlijkse kosten tussen 0,9 en 2,3 miljard euro. Duitsland keurde de wetgeving voor de capaciteitsmarkt vanaf 2031 zelf in juli al definitief goed.

Alle technologieën welkom
Met een capaciteitsmechanisme betaalt de overheid, in dit geval via de hoogspanningsnetbeheerder, marktpartijen voor het beschikbaar houden van vermogen dat op momenten van schaarste kan worden ingezet. Het Duitse mechanisme is marktbreed: alle capaciteit die nodig is om aan de betrouwbaarheidsnorm te voldoen, wordt vergoed. Die norm is gebaseerd op de Europese leveringszekerheidsanalyse 2025 van het Agentschap voor de samenwerking tussen energieregulators (ACER).

Het mechanisme staat open voor alle technologieën: elektriciteitscentrales, energieopslag zoals batterijen en vraagrespons, waarbij grootverbruikers hun stroomverbruik tijdelijk terugschroeven. Zowel bestaande als nieuwe installaties kunnen meedoen, net als buitenlandse capaciteit in lidstaten met een directe verbinding met het stroomnet van Duitsland. Daarmee kunnen in theorie ook batterijen in Nederland meedoen met het capaciteitsmechanisme van de oosterburen. De capaciteit wordt geselecteerd via concurrerende veilingen en de contracten hebben een looptijd tot 15 jaar.

Waterstofklaar en klimaatneutraal
Aan de langlopende contracten zijn klimaatvoorwaarden verbonden. Alle capaciteit met een contract van 15 jaar moet uiterlijk in 2045 klimaatneutraal draaien. Nieuwe gascentrales die meedingen naar zo’n contract moeten bovendien waterstofklaar zijn, zodat ze te zijner tijd kunnen overschakelen van aardgas op waterstof. Duitsland ondersteunt die overstap en organiseert aparte decarbonisatietenders om een deel van het gasgestookte vermogen versneld op waterstof te laten draaien. Zo wil het land voorkomen dat aardgas voor decennia wordt vastgelegd in het systeem.

De eerste veilingen vinden nog dit jaar plaats en, bij onderinschrijving, in 2027. Die zijn gereserveerd voor nieuwe langetermijncapaciteit op Duits grondgebied. De daaropvolgende veilingen in 2027 en 2029 staan open voor alle technologieën en voor zowel bestaande als nieuwe capaciteit. Eerder becijferde de Bundesnetzagentur dat Duitsland tot 2035 tussen 22 en 36 gigawatt aan nieuwe regelbare gascentrales nodig heeft.

Oordeel van Brussel
De Europese Commissie toetste de maatregel en concludeert dat de maatregel noodzakelijk en passend is en in lijn met de Europese Elektriciteitsverordening. De steun is volgens Brussel bovendien proportioneel, omdat de hoogte overeenkomt met de werkelijke financieringsbehoefte en de projecten worden geselecteerd via een transparante, niet-discriminerende biedprocedure.

Deelnemers concurreren op het bedrag dat zij vragen per eenheid beschikbaar vermogen per jaar, waardoor het effect op de mededinging en de handel tussen lidstaten beperkt blijft.

Structureel mechanisme volgt
Naast de nu goedgekeurde maatregel wil Duitsland in 2027 een structureel capaciteitsmechanisme invoeren dat de leveringszekerheid vanaf 2032 breder moet borgen. Dat mechanisme krijgt een eigen budget en valt buiten het huidige besluit, maar is volgens de Europese Commissie een belangrijk onderdeel van het pakket dat investeerders zekerheid moet bieden. Ook de decarbonisatietenders staan los van de goedkeuring: uiterlijk 31 december 2027 wordt 2 gigawatt aan gascapaciteit aanbesteed voor een overstap op waterstof in 2040, tussen 2032 en 2035 volgt nog eens 2 gigawatt met 2043 als deadline. Die steun wordt apart aangemeld en beoordeeld. Nederland werkt intussen aan een eigen capaciteitsmarkt, waarvoor het kabinet de eerste veiling in 2028 wil houden.