Kabinet kent SolarNL geld toe voor perovskiet, geen geld voor ruimtevaartzonnecellen

Daarmee neemt het kabinet het advies over van de Adviescommissie Nationaal Groeifonds. Het besluit past in een langere reeks tegenvallers voor SolarNL.

Forse afschaling ambities
Bij de start in 2023 kreeg het programma in totaal 412 miljoen euro toegezegd vanuit het Nationaal Groeifonds: 135 miljoen euro direct, en 277 miljoen euro voorwaardelijk voor een tweede en derde fase. Vorig jaar besloot het Nationaal Groeifonds al om die voorwaardelijke 277 miljoen euro niet toe te kennen. Uit breed en diepgaand expertonderzoek bleek destijds dat het opzetten van een Nederlandse pv-sector mét grootschalige productie niet langer realistisch werd geacht, waarna de scope van het project al fors werd teruggebracht.

Van de 135 miljoen euro die voor de eerste fase was toegekend, bleef vervolgens nog 63 miljoen euro onbenut, omdat een deel van de oorspronkelijk geplande activiteiten zonder perspectief op de 2 latere fases niet langer doelmatig kon worden uitgevoerd. Voor dat resterende bedrag diende het ministerie van Economische Zaken en Klimaat, in overleg met de minister van Klimaat en Groene Groei en het SolarNL-bestuur, een herzien plan in met een nieuwe, kleinere doelstelling. Van dat bedrag gaat nu 49 miljoen euro naar de perovskiettak.

Ruimtevaartlijn krijgt geen steun
Het afgewezen onderdeel van het herziene plan betrof de ontwikkeling van siliciumheterojunctie (hjt)-zonnecellen, niet langer voor de eerder beoogde conventionele markt, maar voor niche­toepassingen in de ruimtevaart. Volgens de adviescommissie kenmerkt die markt zich door lage volumes en hoge prestatie-eisen, terwijl de kansen vooral buiten Europa liggen: met name in Noord-Amerika heeft Europa een marktaandeel van ongeveer 6 procent.

De adviescommissie achtte de kansen onvoldoende aannemelijk en concludeerde dat dit deel van het plan te ver afstond van de oorspronkelijke doelstelling van SolarNL, namelijk de opbouw van een Nederlands innovatie-ecosysteem voor zonne-energie.

Wereldprimeur roll-to-roll-lijn
Voor de perovskiettak ligt dat anders. Nederland beschikt volgens de adviescommissie zowel over hoogwaardige kennis van perovskietmateriaal en -technologie als over industriële ervaring in folieproductie, en zou daarmee samen met Japan en het Verenigd Koninkrijk een koploperspositie kunnen veroveren in een opkomende markt. Het geld gaat naar de ontwikkeling en industrialisatie van flexibele perovskietzonnepanelen via roll-to-rollproductietechnologie, waarbij zonnecellen op rollen materiaal worden gefabriceerd in plaats van op losse platen. Het traject bouwt voort op de expertise van TNO en LiFT PV en wordt uitgevoerd door een samenwerkingsverband van TNO, LiFT PV, Perovion Technologies, Kalpana, SparkNano en Taylor.

‘Met de steun van het Nationaal Groeifonds werken we aan een wereldprimeur: de allereerste roll-to-rollproductielijn voor flexibele perovskietzonnecellen ter wereld’, licht Mark Overwijk van TNO toe. ‘Met deze innovatieve zonnecel­technologie maken wij Nederland duurzamer, competitiever en minder afhankelijk.’

Wetenschap en onderwijs
Naast de industriële ontwikkeling loopt binnen SolarNL ook het academische programma SolarLab, waarin 6 technische universiteiten samen met 2 onderzoeksinstellingen onderzoek doen naar onder meer silicium- en perovskietzonnecellen. Enkele hogescholen geven daarnaast uitvoering aan de zogeheten Human Capital-agenda van het programma. Mkb-bedrijven binnen SolarNL werkten in 2025 verder aan elektronica voor hjt- en tandemzonnecellen, en aan de integratie daarvan in vrachtwagens en aanhangers.

De derde en ongewijzigde activiteit binnen SolarNL blijft gericht op de ontwikkeling en opschaling van geïntegreerde pv-oplossingen door 7 startups en scale-ups: Energyra, IM Efficiency, Kameleon Solar, Lightyear, Solarge, Solarix en Taylor. Deze bedrijven richten zich op hoogwaardige niches waarin design, circulariteit en prestaties zwaarder wegen dan massaproductie.

Definitief besluit volgt later
Van de oorspronkelijk toegekende 135 miljoen euro voor de eerste fase was eind vorig jaar nog 62,2 miljoen euro daadwerkelijk beschikt, met een toegezegde eigen inbreng van de deelnemers van 9,5 miljoen euro. De NGF-middelen lopen via de Rijksdienst voor Ondernemend Nederland (RVO), die maatwerkbeschikkingen afgeeft aan 2 consortia, en via de Limburgse Investerings- en Ontwikkelingsmaatschappij (LIOF), die een subsidiebeschikking en lening aan Solarge verzorgt.

Voor het vervolg van de perovskiettak beveelt de adviescommissie aan om te verkennen of NGF-middelen voor bedrijven die al omzet genereren, of dicht bij commercialisatie zitten, ook in de vorm van eigen vermogen of een lening kunnen worden ingezet in plaats van subsidie. Omdat ook bedrijven uit buurlanden in het consortium deelnemen en volgens de commissie significant profiteren, wordt daarnaast gekeken naar cofinanciering of bijdragen in natura door die buitenlandse partners.

SolarNL-bestuursvoorzitter Jan Vesseur noemt de nu toegekende financiering een bevestiging van het vertrouwen van het kabinet in de nieuwe koers. ‘Geen enkel ander land bundelt kennis, technologie en ondernemerschap in de zonne-energiesector op deze schaal’, stelt hij. De consortiumpartners voorzien gezamenlijk honderden miljoenen euro’s aan private investeringen richting 2031. De definitieve besluitvorming over de NGF-middelen wordt overigens pas vastgesteld na autorisatie van de NGF-begroting 2027 door de Eerste en Tweede Kamer.