Toezichthouder: Liander weigert onterecht transportvermogen

Het geschil draait om een aansluit- en transportovereenkomst (ato) die het veevoederbedrijf in 2009 met Liander sloot voor zijn vestiging in Lienden. In die overeenkomst werd een gecontracteerd transportvermogen (gtv) van 2.788 kilowatt voor teruglevering aan het elektriciteitsnet vastgelegd.

Per e-mail
Tussen februari 2012 en november 2021 leverde het bedrijf geen stroom aan het net terug. Op 21 september 2021 deelde het per e-mail aan Liander mee het gtv van 2.788 kilowatt te willen behouden. Liander reageerde door het gecontracteerd transportvermogen eenzijdig terug te brengen naar 2.000 kilowatt, met een beroep op de zogeheten deelmarktgrenzen.

Deelmarktgrenzen zijn afwijkende tariefgrenzen die netbeheerders kunnen vaststellen voor de indeling van aansluitingen in tariefcategorieën. Voor het stroomnet waarop het bedrijf is aangesloten gelden al sinds 2004 zulke afwijkende grenzen. De aansluiting valt daarbinnen in de middenspanningsdeelmarkt, die geldt voor aansluitingen tot 2.000 kilowatt. Toch sloot Liander in 2009, nadat die deelmarktgrenzen al golden, een nieuw contract met het bedrijf waarin uitdrukkelijk 2.788 kilowatt werd vastgelegd. Het bedrijf legde de kwestie voor aan de ACM. Eerder wees de toezichthouder al een vergelijkbaar geschil bij Liander over het weigeren van transportcapaciteit toe aan de klagende partij.

Grenzen raken recht niet
De ACM oordeelt dat de deelmarktgrenzen Liander niet de bevoegdheid geven om het in de overeenkomst vastgelegde gecontracteerd transportvermogen eenzijdig te verlagen. Deelmarktgrenzen bepalen uitsluitend de tariefcategorie van een aansluiting en grijpen niet in op bestaande transportrechten, aldus de toezichthouder. Dat het bedrijf jarenlang geen stroom heeft teruggeleverd, maakt dat oordeel niet anders: een periode van niet-gebruik verandert het gecontracteerde recht op transport niet.

De waakhond stelt vast dat Liander in strijd handelt met artikel 24 van de Elektriciteitswet 1998 en artikel 7.1 van de Netcode elektriciteit. Het besluit sluit aan bij een eerder oordeel van de ACM van 1 april vorig jaar, over een andere vestiging van hetzelfde bedrijf, waarin de toezichthouder identiek concludeerde.

Geen sprake van discriminatie
Liander betoogde ook dat het beschikbaar stellen van meer dan 2.000 kilowatt strijdig zou zijn met het discriminatieverbod: andere bedrijven met een vergelijkbare aansluiting mogen immers niet meer terugleveren dan die grens. De ACM verwerpt dit standpunt. Het non-discriminatiebeginsel vereist dat gelijke gevallen gelijk worden behandeld en ongelijke gevallen ongelijk naar de mate van hun ongelijkheid, licht de toezichthouder toe.

In dit geval gaat het om een bestaand contract uit 2009 met een expliciet gecontracteerd transportvermogen van 2.788 kilowatt. Dat verschilt wezenlijk van situaties waarbij partijen om een nieuwe aansluiting of extra transportvermogen vroegen, waarop de door Liander aangehaalde precedenten betrekking hadden. Het verschil rechtvaardigt volgens de toezichthouder een andere behandeling.

GOTORK en invoedingstarief
Het geschil speelde zich af vóór de invoering van het codebesluit GOTORK – gebruik op tijd of raak het kwijt – van april 2024. Dat instrument, over het beperken van langdurig onbenut gecontracteerd vermogen, stelt netbeheerders in staat om capaciteit die langere tijd niet wordt benut aan andere netgebruikers aan te bieden. De situatie in dit geschil, waarbij het gecontracteerd transportvermogen bijna 10 jaar ongebruikt was, kon in 2021 nog niet onder zo’n maatregel worden gebracht.

Naast GOTORK werkt de ACM aan een codewijzigingsbesluit over een invoedingstarief. Zo’n producententarief is bedoeld om aangeslotenen te stimuleren hun gecontracteerde invoedingsvermogen ook daadwerkelijk te benutten, of het op te geven als zij het niet nodig hebben. Beide instrumenten dragen bij aan efficiënter gebruik van de bestaande netcapaciteit bij regionale netbeheerders, zodat er ruimte vrijkomt voor nieuwe aansluitingen.