NEN 1010:2020 eind dit jaar in Besluit bouwwerken leefomgeving: ‘Meer ruimte en verantwoordelijkheid installateurs’

Maar waar moet nu echt aan worden voldaan door installateurs? Marcel Wennekes: ‘We gaan steeds meer van technische voorschriften naar eigen verantwoordelijkheid en common sense.’

Gratis
Wennekes maakt al 18 jaar deel uit van de normcommissie voor NEN 1010. Die beschrijft hoe elektrische installaties moeten worden ontworpen en aangelegd om risico’s zoals brand, kortsluiting en elektrocutie te voorkomen. De norm geldt voor elektrische installaties met wisselspanning (AC) tot en met 1.000 volt en gelijkspanning (DC) tot en met 1.500 volt. Hij is onder andere van toepassing op woningen, utiliteitsgebouwen en industriële installaties, inclusief zonnepanelen, (thuis)batterijen en laadinfrastructuur voor elektrische voertuigen.

Wennekes opent het gesprek met een irritatie. ‘Het Nederlands normalisatie-instituut wilde dat NEN 1010 werd aangewezen bij wet. Dat gebeurde. Er werd naar verwezen in het Bouwbesluit en sinds 2024 in het Bbl. Maar de wetgever is traag, waardoor dit nog steeds de NEN 1010:2015 betreft, gebaseerd op nog oudere internationale normering: de IEC 60364 2010. Daarnaast was er de zaak van activist Carl Malamud, waarin werd beschikt dat wettelijk verplichte technische normen gratis toegankelijk moeten zijn. Maar de NEN 1010 kan vooralsnog alleen kosteloos online worden ingezien, niet gekopieerd, gedownload of geprint. Ik vind dat een gemiste kans.’

Special Nation Conditions
Wat zijn de belangrijke ontwikkelingen die de NEN 1010 doormaakte over de jaren? Wennekes noemt allereerst een paar belangrijke wijzigingen, ‘als gevolg van een hetze die ontstond aangaande Special Nation Conditions; nationale afwijkingen of aanvullingen die landen mogen opnemen in mondiale elektrotechnische normen’. Bepalingen in de IEC 60364 die goed genoeg waren, werden uit de norm geschrapt, bijvoorbeeld het aantal verplichte wandcontactdozen en lichtpunten in een woning. Een andere evolutie is fundamenteler.

Stuk lastiger
‘Waar focus lag op wat je wel en niet moet, ontwikkelt de norm zich naar het aangeven van doelen en meegeven van overwegingen bij het analyseren van risico’s’, aldus Wennekes. ‘Zo stelde de NEN 1010 vroeger dat een gebouw met één beweging spanningsloos moest kunnen worden gemaakt, bijvoorbeeld middels de hoofdschakelaar. Met de komst van zonnepanelen en batterijen is dat een stuk lastiger, omdat er meerdere voedingen zijn en die niet zomaar stoppen met stroom leveren als je ze uitzet. Het is nu aan de installateur hoe hij dit op een veilige manier realiseert. De norm spreekt bijvoorbeeld ook niet langer over maximaal 4 groepen achter een aardlekschakelaar. Bepaling 314.1 stelt nu dat de installateur verantwoordelijk is geworden voor het ongewenst uitschakelen van aardlekbeveiligingen onder normaal gebruik.’

Discussie
Meer verantwoordelijkheid voor de installateur. Daar zet de NEN 1010 in toenemende mate op in. Meerdere wegen leiden naar Rome bij het oplossen van veiligheidsissues. Er wordt steeds meer ruimte gelaten voor verschillende ontwerpkeuzes, ondersteund door richtlijnen en risicobeoordelingen in plaats van vaste voorschriften. ‘Daar krijg je uiteraard discussie over, bijvoorbeeld aangaande de beste manier om zonnepanelen te aarden in het kader van blikseminslag, waar toch al veel over te doen is’, stelt Wennekes. ‘Maar dat is de trend.’

Lees het volledige artikel hieronder in de juni 2026-editie van Solar & Storage Magazine.