De harde cijfers | 273.689 Vlaamse zonnepaneeleigenaren vragen retroactieve investeringspremie aan

De Vlaamse minister van Energie meldde deze week na vragen van Brecht Warnez (cd&v) aan het Vlaams Parlement dat 75 à 80 procent van de rechthebbenden de retroactieve investeringspremie voor zonnepanelen heeft aangevraagd.

Terugdraaiende teller
De retroactieve investeringspremie (rai) werd ingevoerd als compensatie nadat het Grondwettelijk Hof in 2021 het systeem van de terugdraaiende teller vernietigde. Die regeling liet toe dat zonnepaneleneigenaren de stroom die ze op het net zetten konden wegstrepen tegen hun eigen verbruik, maar de rechtbank verklaarde dit ongrondwettelijk. De premie die de Vlaamse regering in antwoord op die gerechtelijke uitspraak invoerde, kon oplopen tot 4.360 euro en liep eind 2025 definitief af. Een aanvraag was pas mogelijk nadat een digitale meter was geplaatst.

De meeste aanvragen werden ook ingediend in 2025, het laatste jaar van de regeling, en in 2021, het eerste jaar. In de tussenliggende jaren lagen de aantallen beduidend lager. Dat patroon is logisch: wie al vóór de start van de premie een digitale meter had, kon in 2021 direct aanvragen; wie de plaatsing van de digitale meter uitstelde, kon dat tot eind 2025 doen en vroeg de premie dus pas later aan. Eigenaren die door overmacht hun meter niet op tijd kregen, kregen bovendien 3 maanden extra tijd. Over de ophef rond gemiste premies door Fluvius ontstond eerder discussie in het Vlaams Parlement.

Budget en onderbenutting
De participatiegraad van 75 à 80 procent acht de minister voldoende hoog, mede omdat het niet mogelijk was om rechthebbenden persoonlijk aan te schrijven. ‘Het was bijvoorbeeld niet gekend wie de eigenaar van de zonnepaneelinstallatie is, maar enkel wie de gebruiker is van het EAN-nummer waarop de installatie ligt’, verduidelijkt Bonte. ‘Er zijn ook zonnepaneeleigenaars die de premie niet wensen, of via een rechtszaak compensatie vragen.’

Het totale gereserveerde budget bedroeg 500 miljoen euro. Op basis van alle ingediende premieaanvragen tot en met 31 december 2025 bedroeg de onderbenutting 60,9 miljoen euro. Daarvan werd 24,9 miljoen euro ingezet voor de financiering van warmtekrachtcertificaten, een subsidievorm voor installaties die tegelijk warmte en elektriciteit produceren. De resterende 36 miljoen euro vloeide terug naar de algemene middelen.

Dubbele aanvragen
In 2025 werden 2.273 dossiers afgekeurd. De meest voorkomende reden was een dubbel dossier, wat 1.583 keer voorkwam. Daarmee wordt bedoeld dat voor hetzelfde aansluitpunt 2 aanvragen werden ingediend, waarbij Fluvius er één kan uitbetalen en het andere moet weigeren. Dat kan gebeuren na een verhuizing, bij leasing of bij een echtscheiding.

Op de tweede plaats stond een onterechte aanvraag, 509 keer vastgesteld. Dat zijn gevallen waarbij de klant al een meter had met gescheiden meting van afname en injectie, en dus geen financieel nadeel ondervond bij de overschakeling naar een digitale meter. Op de derde plaats stond ‘premie werd al uitbetaald’, 158 gevallen, waarbij soms bewust een hogere premie werd geprobeerd te krijgen door te wisselen tussen omvormervermogen en piekvermogen als berekeningsbasis. ‘Om het aantal dossiers met keuze voor piekvermogen in plaats van omvormervermogen te doen dalen, heeft Fluvius standaard de premie op piekvermogen ingesteld, zodat de klant bewust moet kiezen voor omvormervermogen’, licht Bonte toe.

Uitrol digitale meter versneld
De premie had volgens minister Bonte een merkbaar effect op de uitrol van de digitale slimme meter, die verbruiksdata nauwkeurig bijhoudt en nodig is voor onder meer dynamische energiecontracten. ‘In 2025 zijn meer dan dubbel zoveel digitale meters geplaatst dan in 2024 (red. 562.459 tegenover 236.595)’, duidt de minister. Eind 2025 waren bij bijna alle Vlaamse zonnepaneeleigenaren de analoge meters vervangen.

Op de vraag of de premie het vertrouwen bij zonnepaneeleigenaren heeft hersteld, is Bonte voorzichtig. ‘Het is moeilijk te meten of de retroactieve investeringspremie heeft bijgedragen aan het herstellen van het vertrouwen bij eigenaren van zonnepanelen. Met de retroactieve investeringspremie nam de overheid verantwoordelijkheid voor de gevolgen van een fundamentele beleidswijziging door het arrest van het Grondwettelijk Hof dat de regeling van de terugdraaiende teller tenietdeed, door een financiële tegemoetkoming te bieden.’

Als bredere les trekt Bonte uit dit dossier ‘dat het belangrijk is dat regelgeving juridisch robuust is en dat risico’s tijdig worden gecommuniceerd’.

Meer statistieken over de energieopslag- en zonne-energiemarkt lezen? Lees dan het speciale Solar & Storage Magazine-dossier ‘De harde cijfers’.