Kansen voor zonnepanelen aan gevels, maar grootste potentieel nog steeds op daken

Het onderzoek werd uitgevoerd in opdracht van de Rijksdienst voor Ondernemend Nederland (RVO). Het gerealiseerde vermogen van gevelzonnepanelen bedraagt volgens de onderzoekers momenteel minder dan 0,1 procent van het totaal geïnstalleerde vermogen aan zonnepanelen in Nederland.

Beperkte marktomvang
In Nederland hebben ze 19 gerealiseerde projecten met gevelpanelen op bestaande utiliteitsgebouwen gevonden. Het hoogst geïnstalleerde vermogen is 250 kilowattpiek, maar de meeste projecten hebben een vermogen kleiner dan 50 kilowattpiek. Er zijn daarnaast 14 internationale voorbeeldprojecten gevonden. Hierbij is sprake van enkele zeer grote projecten. Het grootste voorbeeldproject is een loods in Duitsland met een geïnstalleerd vermogen van 1 megawattpiek.

Voor de 14 internationale projecten zien de onderzoekers 2 succesfactoren: het klimaat, gemeten in aantal zonuren, en de aanwezigheid van stimulerende wet- en regelgeving. Zo is er in Zwitserland sinds 2023 extra subsidie voor zonnepanelen die in een hoek groter dan 75 graden worden geplaatst. Deze factoren lijken een positief effect te hebben op de omvang van de projecten. Tegelijkertijd constateren de onderzoekers dat het aantal gerealiseerde projecten wereldwijd klein is.

3 type zonnepanelen
De 3 type toegepaste zonnepanelen op gevels zijn klassieke reguliere zonnepanelen, gekleurde of grafisch bedrukte zonnepanelen en zonnepanelen in cassettes. Building applied photovoltaic (bapv) op gevels is minder kansrijk voor de meeste bestaande utiliteitsbouw dan zonnepanelen op daken. Redenen hiervoor zijn de lagere opbrengst van het gehele systeem, en met name overdag bij oost-westoriëntatie, in combinatie met de hogere kosten en hogere regeldruk door vergunningsplicht, welstand en veiligheid.

Utiliteitsgebouwen verbruiken voornamelijk overdag elektriciteit, waardoor zonnepanelen op daken in lijn met het eigen verbruik vaak een gunstigere investering lijken. Voor specifieke bedrijven of organisaties die significant elektriciteitsverbruik hebben in de ochtend van 5 tot 8 uur en in de avond van 17 tot 20 uur kunnen zonnepanelen op gevels met oost-westoriëntatie kansrijk zijn.

Echter produceren zonnepanelen op dak met oost-westoriëntatie ook op deze momenten elektriciteit, hoewel iets minder, en daarbij ook nog gedurende de dag. Daarnaast zijn de installatie- en onderhoudskosten volgens de onderzoekers lager en is de plaatsing vergunningsvrij.

2 kansrijke archetypen
Op basis van de inzichten uit deze studie zijn 2 kansrijke archetypen en bijbehorende producten geïdentificeerd. Het eerste archetype betreft gebouwen waarvan het dak al vol is of niet geschikt voor zonnepanelen, waarbij er nog behoefte is aan eigen elektriciteitsproductie door netcongestie, met name in de ochtend en avond, met veel bruikbaar geveloppervlak met weinig ramen en geen schaduw van omgeving en een draagkrachtige gevel. Bijvoorbeeld distributiehallen, hoge kantoorgebouwen met een blinde gevel en loodsen met commerciële functie zoals een bouwmarkt. Standaardzonnepanelen en zonnepanelen in cassettes zijn voor dit archetype het meest geschikt, vanwege het leveren van de hoogste opbrengst per vierkante meter en de lagere investeringskosten vergeleken met geprinte of gekleurde zonnepanelen.

Het tweede archetype betreft gebouwen waarbij de esthetische waarde en duurzame uitstraling van gevel-bapv van grote waarde zijn voor de gebouwgebruiker. Bijvoorbeeld high-end kantoorgebouwen en maatschappelijk vastgoed. Gekleurde of geprinte zonnepanelen zijn in deze gevallen het meest kansrijk. De zonnepanelen in cassettes worden door de omgeving niet direct als zonnepanelen herkend en hebben een lagere esthetische waarde dan de gekleurde of geprinte zonnepanelen, waardoor deze voor dit archetype minder kansrijk zijn.

Aanbevelingen
CE Delft en Merosch hebben meerdere aanbevelingen opgesteld voor RVO en lokale overheden. De onderzoekers adviseren te focussen op grootschalige uitrol van zonnepanelen bij bestaande utiliteitsgebouwen op onbenutte daken. Met name zonnepanelen op dak met oost-westoriëntatie aanleggen in lijn met eigen verbruik is gunstig. Omdat vanwege netcongestie teruglevering minder mogelijk is, heeft de komende 5 jaar het eigen gebruik prioriteit.

RVO wordt verder geadviseerd het potentieel van gevel-bapv voor specifieke casussen te verzilveren door inzichten te delen met gebouweigenaren en energieadviseurs. In de door RVO jaarlijks gepubliceerde kostenkentallen van verduurzamingsmaatregelen bestaat de categorie zonnepanelen op gevel niet. Het is wenselijk dat RVO actiever bijdraagt aan kennisdeling van praktijkdata met bijbehorende investeringskostenramingen en terugverdientijden.

Randvoorwaarden versterken
De onderzoekers adviseren verder de randvoorwaarden te versterken door geïdentificeerde belemmeringen weg te nemen. Zo staan welstandseisen over gevelsystemen met zonnepanelen niet altijd vermeld in de Welstandsnota. Ook zijn zonnepanelen op gevels vergunningsplichtig, wat een extra horde vormt.

De gemeente Rotterdam heeft aangegeven dat voor bepaalde gebouwen deze plicht vervalt. CE Delft en Merosch adviseren te onderzoeken of dit van meerwaarde kan zijn in andere gemeenten, bijvoorbeeld voor grote distributiehallen buiten de bebouwde kom.