Nieuw rapport: dubbele energiebelasting remt groei kleinschalige batterijen af

RVO had DNV gevraagd om onderzoek te doen naar drempels bij de uitrol van batterijen met een opslagcapaciteit tot 1 megawattuur.

Achterlopende wetgeving
Veel factoren die de implementatie van kleinschalige batterijen beïnvloeden, hangen volgens de onderzoekers samen met wet- en regelgeving die achterloopt op technologische ontwikkelingen. Dit zorgt zowel voor problemen bij de huidige implementatie als bij het mogelijk maken van batterij-inzet op specifieke elektriciteitsmarkten. De nieuwe Energiewet biedt in de ogen van DNV kansen op korte termijn via energiedelen en met name door onafhankelijke aggregatie, waarbij kleinschalige batterijen gebundeld kunnen worden om eenvoudiger deel te nemen aan verschillende elektriciteitsmarkten.

De dubbele energiebelasting blijft echter de grootste beperking voor kleinschalige batterijen zoals thuisbatterijen en zal op korte termijn niet kunnen worden afgeschaft, aldus het rapport. Door de complexiteit van een oplossing is het onwaarschijnlijk dat dit op korte termijn wordt aangepakt, ondanks dat de huidige vrijstelling voor grootschalige batterijen hen een duidelijk concurrentievoordeel geeft. ‘Aanbevolen wordt om dit in ogenschouw te houden en op lange termijn een structurele oplossing te ontwikkelen’, aldus de onderzoekers.

Niet voor 2030
Het ministerie van Financiën heeft eerder onderzocht hoe dubbele belasting voor een batterij bij een kleinverbruiker – met name thuisbatterijen – voorkomen kan worden en concludeerde dat er geen eenvoudige oplossing is voor het vermijden van dubbele belasting door de vermenging van elektriciteit.

‘Gezien de complexiteit van een mogelijke oplossing voor de dubbele energiebelasting wordt het onwaarschijnlijk geacht dat dit voor 2030 wordt geïmplementeerd, ook al leidt de huidige vrijstelling voor grootschalige batterijen tot een concurrentievoordeel voor deze batterijen, mede omdat grootschalige batterijen sommige markten zoals de onbalansmarkt kunnen kannibaliseren’, aldus de DNV-onderzoekers.

Onzekere verdienmodellen
Er bestaat volgens de onderzoekers verder veel onzekerheid over stijgende nettarieven en ontwikkelingen op de elektriciteitsmarkten. Het definitieve ontwerp voor het kleinverbruikstarief en het invoedingstarief is nog niet bekend, waardoor de businesscase voor batterijen onzeker blijft. De markt waarin op dit moment het meest geld wordt verdiend is de onbalansmarkt, maar de inkomsten vanuit deze markt zullen zeer waarschijnlijk sterk gaan afnemen, zo verwacht DNV.

De verwachting is echter ook dat er nieuwe markten ontstaan of toegankelijk worden voor kleinschalige batterijen, zoals een capaciteitsmarkt of via congestiemanagement. Factoren zoals het afschaffen van de salderingsregeling, dalende terugleververgoedingen voor zonne-energie en stijgende nettarieven zorgen ervoor dat het verhogen van eigen verbruik steeds aantrekkelijker wordt. ‘De afschaffing van saldering en de daling van terugleververgoedingen zullen dus een sterke stimulans vormen voor de implementatie van batterijen in huishoudens en voor (kleine) bedrijven’, aldus de onderzoekers.

Congestie biedt kansen
Congestie zal tot 2035 nog een uitdaging blijven maar biedt juist ook kansen voor de verschillende segmenten van kleinschalige batterijopslag. Congestie maakt batterijen aantrekkelijk, vooral bij bedrijven die geen extra netcapaciteit krijgen. Een batterij biedt oplossingen, vaak in combinatie met nieuwe contractvormen.

De potentiële inkomsten uit congestiemanagement kunnen groeien door meer congestie, een beter inzicht in maatschappelijke kosten van congestie en de mogelijkheid voor kleinschalige batterijen om te participeren middels aggregatie zo redeneren de onderzoekers.

Vehicle-to-grid vertraagd
De groei van vehicle-to-grid (V2G), waarbij elektrische auto’s stroom kunnen terugleveren aan het net, wordt momenteel sterk afgeremd door obstakels op het gebied van interoperabiliteit en wet- en regelgeving. Er ontbreekt nog standaardisatie in communicatie tussen netbeheerders, laadpaalexploitanten en voertuigen.

Ook consumenten hebben zorgen over batterijdegradatie en het aanbod van bidirectionele voertuigen is nog beperkt. De impact van V2G zal naar verwachting van de onderzoekers daarom pas na 2030 zichtbaar worden.

Aanbevelingen
Het onderzoek doet tot slot verschillende aanbevelingen. Een structurele oplossing voor de dubbele energiebelasting lijkt op korte termijn onhaalbaar vanwege de complexiteit. Aanbevolen wordt dus om dit in ogenschouw te houden en op lange termijn een structurele oplossing te ontwikkelen.

Daarnaast zou een uniforme congestiemanagementmarkt ontwikkeld moeten worden waarin verschillende marktpartijen eenvoudig kunnen deelnemen. Het vergunningsproces, vooral voor mobiele batterijen, is complex en tijdrovend en zou vereenvoudigd moeten worden. Tot slot wordt aanbevolen om een campagne op te zetten voor de verplichte registratie van batterijen, vergelijkbaar met de campagne voor zonnepanelen.