Elia onderzoekt netstabiliteit tijdens periodes zonder kernenergie

Ook de komende 3 jaar krijgt België te maken met periodes zonder kernenergie. Als onderdeel van de levensduurverlenging van Doel 4 en Tihange 3 ondergaan beide centrales tussen 1 april en 1 november elk jaar renovaties en dat gedurende 3 jaar achter elkaar. Elia heeft specifiek onderzocht hoe de tijdelijke afwezigheid van kernenergie, gecombineerd met grotere volumes hernieuwbare energie, de netstabiliteit kan beïnvloeden. De conclusie is dat de leveringszekerheid niet in gevaar komt.

Interconnecties cruciaal
De Belgische hoogspanningsnetbeheerder beschermt die stabiliteit en heeft de afgelopen jaren geïnvesteerd in nieuwe hulpmiddelen en extra interconnecties met andere landen. De netstabiliteit blijft daardoor ook bij periodes zonder kernenergie onder controle, alhoewel er in bepaalde situaties meer druk kan zijn.

In aanloop naar de 3 periodes waarin de 2 kernreactoren offline zijn, heeft Elia al verschillende maatregelen genomen. Zo worden analyses op korte termijn vaker uitgevoerd en ligt er meer focus op spanningsondersteuning door opwek- en opslaginstallaties. Tijdens de renovaties wordt de samenwerking met buurlanden geïntensiveerd om onder meer onderhoudsplannen beter te coördineren en realtime data uit te wisselen.

Franse nucleaire capaciteit
De sterke interconnecties met buurlanden, en in het bijzonder met Frankrijk, zorgen ervoor dat de tijdelijke afwezigheid van kernenergie geen risico vormt voor de netstabiliteit. Frankrijk heeft een uitgebreid nucleair park dat stabiliteit kan bieden wanneer dat nodig is. Bovendien zet Elia tijdens de sluiting van de centrales extra geavanceerde meetapparatuur in om stabiliteitsfenomenen nauwlettend en tijdig te monitoren.

De netbeheerder werkt momenteel met marktpartijen aan een nieuwe studie die verder anticipeert op de stabiliteitschallenges van het toekomstige energiesysteem, waarin het aantal conventionele, stabiele centrales afneemt en hernieuwbare, decentrale opwek, batterijen en datacenters significant toenemen.

Omvormers voor stabiliteit
In het verleden zorgden grote centrales op gas, kolen, waterkracht of kernenergie automatisch voor stabiliteit. Ze werkten zoals het stroomnet dat vereiste en dienden als buffer tegen plotselinge veranderingen. Tegenwoordig komt een groter deel van de elektriciteit van windturbines, zonnepanelen en batterijen, die niet direct op het net zijn aangesloten maar via omvormers. Die omvormers kunnen stabiliteit bieden wanneer ze daarvoor worden geprogrammeerd en ingepland. Stabiliteit is daardoor volgens Elia niet langer een automatisch bijproduct van conventionele centrales.

Naarmate het aandeel hernieuwbare energie blijft stijgen, zijn er momenten waarop weinig of geen conventionele centrales online zijn. In dat scenario moet het elektriciteitssysteem nog steeds schokken kunnen opvangen, snel herstellen en storingen vermijden. Als die stabiliteit zelfs voor zeer korte tijd verloren gaat, kan dit leiden tot lokale of bredere verstoring. Continue monitoring, internationale samenwerking en de slimme inzet van nieuwe technologieën zijn daarom – zo benadrukt Elia – van vitaal belang.