AI en robotisering – wat zijn de consequenties voor installateurs?

De wereld van installateurs verandert sterk. Techniek Nederland verkent en analyseert deze ontwikkelingen in CONNECT2030, een strategisch onderzoeksprogramma, en schetst toekomstscenario’s en ontwikkelrichtingen voor de installatie- en technieksector. Zo biedt de branchevereniging zijn achterban inzicht in belangrijke trends richting 2030, zoals digitalisering, circulariteit, ketensamenwerking en human capital.

Grotere rol
‘Nog zo’n belangrijke ontwikkeling betreft AI, robotisering en industrialisatie’, aldus Heemskerk. ‘Die ontwikkelingen gaan een steeds grotere rol spelen in werkzaamheden van installateurs. Daar kunnen we leden bij ondersteunen. Uit dat besef is een verdiepend onderzoek voortgekomen. Welke ontwikkelingen komen op ons af? Die vraag stond onder meer centraal, maar daarmee hield het niet op.’

Snel en automatisch
Techniek Nederland mobiliseerde, naar aanleiding van het onderzoek een aantal leden om samen een visiedocument op te stellen en een beleidscommissie te starten. Een grote groep deed mee, wat volgens Heemskerk de brede belangstelling voor het onderwerp onderstreept. Daarnaast wijst hij op de actuele ontwikkelingen.

‘Ik denk dat zo’n beetje iedereen al gebruikmaakt van kunstmatige intelligentie, met name generatieve AI, bijvoorbeeld ChatGPT en Copilot. Er zijn ook al leden die hier diensten omheen bouwen, zoals Comfort Partners dat onze award voor Innovatie Pionier 2026 won. Hun AI-tool Lotte ondersteunt servicedesks, en handelt een groot deel van de meldingen snel en automatisch af.’

Vrijspelen
AI brengt zowel uitdagingen als kansen voor installateurs. Hoe kijkt Heemskerk daarnaar? Hij stelt allereerst dat een installateur weinig keuze heeft. ‘Het zit eraan te komen, dat weet je. Je krijgt ermee te maken, bijvoorbeeld als tool voor het zoeken door documenten, zoals handleidingen en normen en communicatie met medewerkers, klanten en toeleveranciers. Zo kun je onder andere meer kwaliteit bieden, sneller werken of mensen vrijspelen op andere taken die je niet of nog niet met AI kunt doen. Je kunt dus slimmer gaan werken, logisch dus dat steeds meer bedrijven die stap zetten.’

Vaardigheden
Dit verhaal heeft echter ook een keerzijde, vertelt Heemskerk. Er zijn bepaalde skills nodig en specifieke expertise: waar zet je AI voor in, wie gaat ermee werken, welke informatie is daarvoor nodig en is het veilig? Er moeten strategische en praktische keuzes worden gemaakt, beleid ontwikkeld en geïnvesteerd in de benodigde vaardigheden.

Complexere zaken
Heemskerk: ‘Een volgende stap met AI is het verrichten van complexere zaken zoals het ontwerpen van systemen en het uitvoeren van financiële taken. Er zijn mogelijkheden in bijna alle aspecten van de bedrijfsvoering.’ Hoe kijkt hij in dit verband naar robotisering, nog zo’n ontwikkeling voor de toekomst? Volgens Heemskerk is dit geen toekomstmuziek meer. Robots kunnen ondersteunen bij dagelijkse werkzaamheden.  In fabrieken worden al complete modules door robots voorbereid voordat ze naar de bouwplaats gaan.

Bedreiging
‘Daarnaast gaan we een toename zien van de inzet van drones, bijvoorbeeld voor inspecties van installaties op moeilijk bereikbare of gevaarlijke plekken, aldu Heemskerk. ‘Sommige mensen zien AI en robotisering als een bedreiging voor werkgelegenheid, ook in onze sector. Maar ze kunnen straks bijvoorbeeld ingezet worden voor gevaarlijk, zwaar, onhandig en repeterend werk, niet ter vervanging van mensen, maar om de productiviteit te verhogen in een markt waar de schaarste aan arbeid groeit door vergrijzing.’

Stormachtig
AI en robotisering gaan een grote impact hebben op installateurs – kleine, middelgrote en grote bedrijven – ook degenen die zich focussen op de energietransitie. Dat besef is nog geen gemeengoed in de branche; niet iedereen is ermee bezig. Het is volgens Heemskerk echter wel verstandig om in actie te komen, zeker op het vlak van AI, een technologie die zich nu stormachtig ontwikkelt.

Heemskerk: ‘Kijk ernaar, experimenteer, doe kennis en ervaring op. Begin echter klein, en doe het veilig, zeker als je met open toepassingen werkt. Ga er gewoon mee aan de slag en kijk hoe je er je voordeel mee kunt doen. Mis deze boot niet.’