Collectief energiemanagement binnen energiehubs: ‘Het vraagt om vertrouwen en vergt wat moed’

Hoe kijken jullie bij Kenter Groendus naar de huidige fase van de energietransitie?
‘Opwek van groene stroom staat niet langer centraal. Het draait meer en meer om vraag en aanbod van energie lokaal bij elkaar te brengen; balans creëren, onder meer middels energie uitwisselen, opslaan, distributie en meten. Daar kwam in maart 2021 Groendus uit voort.

Hoe?
‘Groendus ontstond uit het samenvoegen van 8 bedrijven, ieder met hun eigen specialisatie in de energiemarkt. Een van hen had al 10 jaar een energiemanagementsysteem (ems) in de steigers staan. Dat ontwikkelden we door en passen we nu toe bij bedrijven voor integraal beheer van energiesystemen van bedrijven, zowel individueel als collectief. Sinds juli 2025 werken we bovendien als één organisatie samen met Kenter, dat gespecialiseerd is in energie-infrastructuur en meetdiensten.’

De vraag naar slimme sturing neemt toe?
‘Zeker. Bedrijven worden, na de piek in de eerste jaren van de Oekraïne-oorlog, wederom geconfronteerd met sterk stijgende energieprijzen. Ze willen die in de hand houden en zekerheid voor de toekomst. Netcongestie zorgt er bovendien voor dat de gecontracteerde capaciteit van de aansluiting in het geding komt, bijvoorbeeld wanneer ze willen elektrificeren of uitbreiden. Velen zoeken naar oplossingen, allereerst voor zichzelf, en als dat niet mogelijk is gezamenlijk in energiehubs.’

Iedereen heeft het over energiehubs, hoe gaat het in de praktijk?
‘Ik houd me er als Business Manager Energiehubs bij Kenter Groendus nu zo’n 3 jaar mee bezig. Momenteel lopen er wel zo’n 200 initiatieven. De meesten verkeren in een verkennend stadium, sommige in de volgende fase; het sluiten van een contract met de netbeheerder. Zo’n 6 à 7 zijn inmiddels operationeel, waaronder Lage Weide in Utrecht, dat nu ongeveer anderhalf jaar draait.’

Dat is een project van Groendus?
‘Energiehub Lage Weide kent 5 deelnemende bedrijven die gezamenlijk één aansluitcapaciteit delen en efficiënter van het net gebruik maken. Daarbij werkt de koel-vriesinstallatie van Van Heezik als een batterij, bijvoorbeeld door te koelen bij veel opwek van zonnestroom en uit te schakelen als anderen een grote behoefte aan stroom hebben. Een andere flexibele asset is bijvoorbeeld de laadinfra voor elektrische vrachtwagens van de Stiho Groep; laadsessies kunnen op- en afgeschaald worden al naargelang de behoefte van andere deelnemers en beschikbare capaciteit. Groendus bracht alle energiestromen in kaart en maakte de meerwaarde inzichtelijk, leverte en beheert het ems.’

Hoe ingewikkeld is dit, in vergelijking met individueel energiemanagement?
‘Complexer, bijvoorbeeld omdat je op meerdere plekken realtime moet meten en daar ook snel op moet kunnen reageren. Daarnaast zijn er vele individuele randvoorwaarden waar je als groep aan moet voldoen, grenzen die niet overschreden mogen worden in verband met veiligheid en mogelijke schade aan bedrijfsactiviteiten, en dat variabel in de tijd. Wie hoeveel wanneer stroom mag gebruiken, is key.’

Daar moeten afspraken over worden gemaakt…
‘En een belangrijk deel van de uitdaging is hoe je een systeem ontwerpt zodat de pieken er echt kunnen worden uitgehaald. Of het echt werkt merk je bovendien pas in de praktijk. Dat is deels ook een kwestie van leren. Als de koelinstallatie afschakelt, zo merken we bijvoorbeeld, dan scheelt dat in één keer een halve tot 1 megawatt in de gezamenlijke stroomvraag. Dan moet je heel snel reageren om de balans te herstellen, een deel van de zonnepanelen bijvoorbeeld direct afschakelen als de zon volop schijnt of die opwek voor ander gebruik binnen de groep aanwenden, om binnen de toegestane capaciteitslimiet te blijven. Kortom, hoe meer bedrijven en aanstuurbare assets, hoe complexer het wordt. Bovendien ligt deze energiehub in de provincie Utrecht. Hier is de druk op het elektriciteitsnet groot en gelden er extra beperkingen op netafname door TenneT.’

Wat het nog complexer maakt?
‘Deze beperkingen gelden tussen 16.00 en 20.00 uur, op tijdstippen dat de laadbehoefte vaak groot is. Het doet dan pijn om laders uit te moeten zetten. Een deel kan opgevangen worden door ons EMS. Maar in dat kader zijn ook afspraken gemaakt. Zo wordt door de deelnemende bedrijven veel gebruik gemaakt van elektrische heftrucks. Die worden tijdens die uren niet meer geladen. Plaats dan een batterij, zou je kunnen zeggen… Dat kan een oplossing zijn, maar de investering moet natuurlijk wel rendabel zijn. Dat is die in dit geval niet, mede omdat we al een batterij hebben in de vorm van dat koelhuis.’

Collectief energiemanagement gaat mainstream worden?
‘Het vraagt allereerst om veel vertrouwen. Dat is zeer belangrijk voor succes. Daarnaast, er wordt in zo’n samenwerking ingezet op een collectieve capaciteit die lager is dan de som van de capaciteit van individuele deelnemers. Dat is een lastig gegeven voor velen. Het vergt wat moed om je daaraan te committeren. Bovendien is het niet de beste oplossing voor iedereen. Een positief gegeven is dat de groepstransportovereenkomst inmiddels in de netcode is opgenomen en netbeheerders daar invulling aan beginnen te geven. En het is technisch allemaal mogelijk, ook rekening houdend met bovenliggende netvlakken.’

Wat bedoel je daarmee?
‘Wij nemen momenteel deel aan een pilot gericht op gebiedsgericht energiemanagement met het oog op het creëren van meer ruimte voor de inpassing van zonne-energie- en windprojecten. Dat is een volgende stap. Maar die is uitdagend, bijvoorbeeld omdat ems’en van verschillende partijen met elkaar moeten kunnen communiceren en een open standaard nog niet bestaat. Dit is dus een ontwikkeling voor de komende 10 jaar.’