Kabinet zet crisisaanpak in tegen aansluitstop stroomnet, reservecapaciteit aangeboord

Dat meldt staatssecretaris Jo-Annes de Bat van Klimaat en Groene Groei aan de Tweede Kamer.

Stevig signaal
Half februari gaf TenneT een stevig signaal dat het stroomnet in de FGU-regio zijn grenzen heeft bereikt. Zonder krachtige interventies en aanvullende maatregelen is vanaf komende zomer een volledige aansluitstop noodzakelijk. Dat zou betekenen dat voorlopig geen nieuwe of zwaardere aansluitingen kunnen worden gerealiseerd, ook niet voor functies met maatschappelijke prioriteit zoals woningbouw.

Gezamenlijke aanpak
Het signaal is aanleiding voor een gezamenlijke crisisaanpak van het Rijk, regionale overheden en netbeheerders. Hiermee worden de bestaande inspanningen gebundeld en verder opgeschaald. Het doel van deze aanpak is een volledige aansluitstop te voorkomen en ervoor te zorgen dat aansluitingen van woningen en bedrijven met maatschappelijke prioriteit zoveel mogelijk door kunnen gaan terwijl de netveiligheid geborgd blijft.

Uitgangspunt daarbij is dat geen enkele maatregel op voorhand wordt uitgesloten. Dat betekent dat ook onorthodoxe maatregelen worden onderzocht en voorbereid, in samenspraak met netbeheerders, medeoverheden en het bedrijfsleven. Deze maatregelen hebben volgens de staatssecretaris mogelijk ingrijpende gevolgen voor de manier waarop bedrijven en huishoudens elektriciteit verbruiken.

Zorgen Tweede Kamer
Op de dag van de berichtgeving van TenneT uitte de Tweede Kamer richting de voorganger van staatssecretaris De Bat grote zorgen via een breed gesteunde motie over de dreigende situatie op het stroomnet in de FGU-regio en de mogelijke maatschappelijke gevolgen, onder meer voor de woningbouw. ‘Het kabinet deelt deze zorgen’, schrijft De Bat.

Direct na de berichtgeving van TenneT is volgens De Bat een crisisaanpak opgezet met als doel om richting de zomer een volledige aansluitstop te voorkomen, terwijl de veiligheid van het net in de FGU-regio wordt geborgd.

Onderzochte maatregelen
Onderdeel van de maatregelen die worden onderzocht, beoordeeld en voorbereid zijn het versnellen van uitbreidingen van het stroomnet, waarbij met name de realisatie van het toekomstige hoospanningsstation Utrecht-Noord cruciaal is, maar ook andere stations en hoogspanningsverbindingen in de regio. ‘Daarbij wordt onder meer gekeken naar de mogelijkheid om ontwerp- en realisatiecapaciteit van TenneT-projecten elders in het land tijdelijk te verschuiven naar projecten in Utrecht, evenals het werken met versnelde procedures waarbij het gesprek met de omgeving cruciaal is’, aldus De Bat.

Ook wordt ingezet op versneld toepassen van de afspraken uit het aansluitoffensief, onder andere rond het contracteren van flexibiliteit bij grootverbruikers en inzet van regelbaar vermogen.

Grenzen net oprekken
Verder wordt gekeken naar anders omgaan met risico’s, waarbij scherper aan de wind wordt gevaren bij onder meer prognoses van de toekomstige groei van het elektriciteitsverbruik, weersscenario’s, en het vooruitlopen op de verwachte opbrengst van toekomstige maatregelen.

‘Dit kan meer ruimte creëren voor aansluitingen door de operationele grenzen van het net op te rekken, maar vergroot tegelijkertijd het risico op storingen’, aldus de staatssecretaris. ‘In uitzonderlijke situaties, bijvoorbeeld op koude dagen met weinig zon- en windenergie, kunnen dan ingrijpende mitigerende maatregelen nodig zijn. Die afweging verdient nadrukkelijk maatschappelijke input.’

Thuisbatterijen
Daarnaast wordt ingezet op versneld benutten en realiseren van flexibiliteit uit laadpalen, thuisbatterijen en warmtepompen bij huishoudens en het toepassen van netbewuste technieken bij de nieuwbouw van woningen. Ook wordt ingezet op het verder vormgeven van maatregelen en prikkels die kunnen leiden tot netbewust gedrag van consumenten.

Maatschappelijke afweging
‘Uiteindelijk zal een afweging moeten plaatsvinden tussen de opbrengst en impact van deze maatregelen en het instellen van een aansluitstop’, vervolgt De Bat. ‘Daarbij zullen aan de ene kant de maatschappelijke gevolgen van een aansluitstop voor woningbouw, bedrijven en huishoudens worden meegewogen, en aan de andere kant de maatschappelijke gevolgen van het risico op grootschalige stroomuitval of onveilige situaties.’

Deze afweging vindt plaats in nauwe samenwerking tussen netbeheerders, Autoriteit Consument en Markt, regionale overheden en het Rijk waarbij ook nadrukkelijk maatschappelijke effecten worden meegenomen die moeilijk te kwantificeren zijn.

Onafhankelijke validatie
Gezien de grote maatschappelijke gevolgen van mogelijke vervolgstappen wordt naast de maatregelen om een aansluitstop te voorkomen in opdracht van het ministerie van Economische Zaken en Klimaat door onafhankelijke experts een validatie uitgevoerd van de netberekeningen en onderliggende aannames van TenneT en de regionale netbeheerders. Het doel van deze validatie is om te borgen dat de basis voor besluitvorming robuust en navolgbaar is, gezien de verstrekkende gevolgen van een mogelijke aansluitstop en te nemen mitigerende maatregelen.

In de komende periode worden de mogelijke maatregelen verder uitgewerkt en doorgerekend en tot en met april worden alle opties en effecten in kaart gebracht. Op basis daarvan kan bepaald worden of een volledige aansluitstop op dit moment noodzakelijk is of kan worden voorkomen met sluitende alternatieve maatregelen. Zodra er meer duidelijkheid is over de mogelijke maatregelen en het moment van besluitvorming, wordt de Tweede Kamer opnieuw geïnformeerd. Dit zal naar verwachting eind april of begin mei zijn.

Lessen
‘De lessen uit de crisisaanpak in FGU zullen ook worden ingezet in andere delen van het land, en zullen er ook voor langere tijd toe leiden dat steeds een zorgvuldige en sluitende aanpak bestaat om te monitoren en bij te sturen’, besluit De Bat. ‘De aanpak van netcongestie zal de komende jaren vaker leiden tot keuzes met maatschappelijke impact en ongemak. Dat is onvermijdelijk als Nederland tegelijkertijd grote opgaven rond verduurzaming, woningbouw, mobiliteit, economie en defensie wil realiseren. Ook voor kleinverbruikers, waaronder huishoudens, kan dit merkbaar worden en een bijdrage vergen.’