TenneT onderzoekt maatregelen tegen koude duisterluwte en stroomschaarste

Door de toename van duurzame energie uit wind en zon wordt het elektriciteitssysteem steeds afhankelijker van weersinvloeden. Tijdens koude duisterluwte, een periode waarin het tegelijkertijd donker en windstil is, valt een groot deel van de productie van wind- en zonne-energie weg. Korte perioden van duisterluwte kunnen meerdere keren per winter voorkomen. Een periode van een week is zeldzaam, maar volgens historische weerdata wel mogelijk.

8 gigawatt batterijen
Op een winterdag in 2035 heeft Nederland naar verwachting ongeveer 27 gigawatt aan stroom nodig. Bij een korte duisterluwte moet de elektriciteit dus grotendeels uit andere bronnen dan wind en zon komen. De leveringszekerheid van het elektriciteitsnet blijft een belangrijke uitdaging voor de komende jaren.

TenneT verwacht dat batterijen een belangrijke rol gaan spelen tijdens koude duisterluwte. Bij energieoverschotten laden batterijen verspreid door heel Nederland op. Tijdens een koude duisterluwte van 1 dag kunnen deze batterijen samen ongeveer 8 gigawatt vermogen leveren. Tijdens een periode van een week blijft er door het gebrek aan bijladen nog ongeveer 1 gigawatt over. Ondanks dat de groei van batterijen de laatste jaren toeneemt, is de groei volgens TenneT nog onvoldoende om de afname van conventioneel vermogen volledig te compenseren.

Elektriciteitsimport cruciaal
Nederland is verbonden met andere landen via 9 internationale stroomverbindingen. Bij kortdurende tekorten kan tot 9 gigawatt vermogen geïmporteerd worden. Tijdens langdurige schaarste, wanneer buurlanden mogelijk dezelfde weersituatie ervaren, daalt dit naar ongeveer 4 gigawatt. Toch blijven de interconnectoren volgens TenneT ook na 2030 cruciaal voor de Nederlandse energievoorziening.

Gas- en kerncentrales
Gascentrales spelen volgens TenneT ook in de toekomst nog een belangrijke rol in het elektriciteitssysteem. Zij maken stroom met duurzame gassen, zoals groen gas, methanol of waterstof. Of het zijn gascentrales in combinatie met CO₂-afvang en -opslag. Na 2035 kunnen ook nieuwe centrales elektriciteit leveren.

Tijdens een koude duisterluwte is er altijd nog wel een beetje duurzame stroom. Gemiddeld 7 gigawatt aan wind en zon, en de kerncentrale Borssele draagt ook zijn steentje bij.

Flexibel energieverbruik
Wanneer bedrijven en huishoudens tijdelijk hun verbruik aanpassen, levert dat ongeveer 5 gigawatt flexibel energieverbruik op. Het gaat bijvoorbeeld om het verschuiven van oplaadmomenten voor elektrische auto’s, het zachter zetten van warmtepompen of het pauzeren van bepaalde industriële processen. Flexibilisering van de vraag naar elektriciteit wordt, zo benadrukt TenneT, essentieel voor het versterken van de leveringszekerheid.

Industrie tijdelijk stilleggen
Mocht koude duisterluwte meerdere dagen aanhouden dan raken batterijen leeg en neemt de import af. In dat geval moeten grote industriële verbruikers volgens TenneT de productie tijdelijk beperken of deels stilleggen. De vrijgekomen elektriciteit gaat dan naar huishoudens en vitale sectoren. De hoogspanningsnetbeheerder spreekt van een uiterste maatregel vanwege de grote economische impact.

TenneT blijft de komende jaren in kaart brengen hoe vraag en aanbod zich ontwikkelen en stelt dat duisterluwte laat zien waarom investeringen in energieopslag, flexibiliteit, internationale verbindingen en CO₂-vrij regelbaar vermogen essentieel blijven.