De ultieme droom van Jan Van Laethem: ‘Hernieuwbare energie wordt de norm’

Hoe belandde jij in de zonne-energiesector?
‘Ik had een carrière in de grafische sector, maar wilde iets anders. In 2009 opende SMA, dat zich toen nog puur op omvormers focuste, een vestiging voor de Benelux. Ik ging die leiden en dat liep goed. Later volgden filialen in Frankrijk en het Verenigd Koninkrijk. Fast forward naar 2021: de chief executive officer van het bedrijf vroeg me als hoofd van het businesssegment residentieel, globaal. Ook dat deed ik met veel plezier.’

Toch vertrok je enkele jaren later.
‘Mijn baan bracht me over de hele wereld. Ik werkte in een fijn bedrijf, met mensen uit verschillende culturen. Ik hou ervan om die bijeen te brengen, vele balletjes in de lucht te houden en te balanceren. We gingen in goede verstandhouding uit elkaar; ik kan er nog steeds gewoon binnenlopen. Maar het was tijd voor een nieuwe uitdaging.’

Ondertussen was er sprake van een energietransitie. Hoe heb jij die ervaren?
‘Er zijn in korte tijd grote stappen gezet! In 2009 was de propositie: koop zonnepanelen en een omvormer, sluit ze aan en begin subsidie te oogsten. 16 jaar verder, vandaag de dag, hebben we het over totaaloplossingen voor het economisch en ecologisch verantwoord beheren van je energievoorziening. Subsidies waren destijds nodig om de sector en energietransitie een initiële boost te geven. Nu staat de sector fier op eigen benen.’

De markt is volwassen geworden?
‘We doen dit onder de streep allemaal om een groenere wereld te creëren. Mijn ultieme droom blijft dat hernieuwbare energie de norm wordt; dat we dit niet meer hoeven te benoemen en rechtvaardigen, maar dat het gewoon dé energie is die we gebruiken. Die droom is nog geen werkelijkheid, maar we zijn wel een aardig eind op weg.’

De zonne-energiemarkt zakte onlangs weer diep weg, al helemaal in Nederland…
‘Rationeel gezien, ook financieel, zijn zonnepanelen de logische keuze. Met het afschaffen van saldering zit er echter ook een hoop emotie in de Nederlandse markt, zoals we ook in Vlaanderen hebben gezien. Ups en downs horen erbij, dat weet iedereen in onze sector. Maar er is inmiddels een wereldeconomie rondom pv ontstaan. Zonnepanelen zijn een disruptief fenomeen, wat ook tot tegenmachten vanuit de fossiele wereld leidt. Uiteindelijk geldt echter: the only way is up.’

Jij bent een optimist?
‘Absoluut. Er is geen weg terug. Dat wordt onderstreept door de accentverschuiving van dit moment, die naar integraal energiebeheer met behulp van allerhande apparaten die met elkaar kunnen communiceren; pv als brandstof, batterijen voor opslag en slimme sturing van verbruikers. Die technologie is er nu, is geen sciencefiction, en cruciaal voor het voltooien van onze energietransitie.’

Wat doe jij nu?
‘Met mijn bedrijf Vis Luminis ondersteun ik inmiddels bedrijven in business- en strategieontwikkeling. Zo ben ik betrokken bij iLumen. Deze Belgische integrator en ontwikkelaar heeft een breed portfolio: zonnepanelen, batterijen, ev-laders, warmtepompen, een eigen energiemanagementsysteem (ems)… Ik help hen hands-on bij het ontwikkelen van nieuwe deelsegmenten en regio’s. Daarbij zien we kansen in Nederland. Hier liggen opportuniteiten, zeker nu salderen vanaf 2027 eindelijk wegvalt. Wij bieden mooie oplossingen in dit kader, ook met het oog op het enorme netcongestieprobleem en wat dat betekent voor bedrijven. Get ready for iLumen dus, Nederland!’

Jij bent ook al lang betrokken bij PV-Vlaanderen. Waarom?
‘Ik trad in 2012 toe tot de Raad van Bestuur en ben al lang ondervoorzitter. Daarnaast leid ik samen met Steven Leeten van Rexel de werkgroep residentieel. De relevantie van onze club is groot, bijvoorbeeld als gesprekspartner van overheid en politiek, regelgevende instanties en de industrie. Zowel de directe medewerkers als mensen zoals ik die erbij betrokken zijn, hebben behoorlijk wat expertise. De focus ligt al even niet meer alleen op zonnepanelen, maar bijvoorbeeld tevens op batterijen. Die zijn geen hype, maar een blijvertje. Ook PV Vlaanderen maakt die shift naar integrale energieoplossingen.’

Wat zijn de belangrijke thema’s van dit moment voor jou?
‘Een belangrijke trend is de opkomst van plug-in-pv en -batterijen. Er gingen er in Duitsland al honderdduizenden over de toonbank en ze zullen ook in de Benelux snel in populariteit winnen. Die zijn geen vervanger van standaardzonnepanelen en opslagsystemen, maar wel een troef voor de energietransitie – het over de streep trekken van een breed publiek. De installatie dient echter veilig te gebeuren, dat is een aandachtspunt. Uitwassen zoals een serie van die batterijen via verschillende stekkerblokken aan elkaar koppelen, of er lukraak in diverse stopcontacten steken, moeten worden voorkomen. Een volgende belangrijke ontwikkeling betreft het bidirectioneel laden van elektrische auto’s, vehicle-to-x en -grid.’

Dat is toekomstmuziek…
‘Nou, iLumen biedt al een bidirectionele DC-lader aan, waarmee je meer zelfverbruik van zonne-energie kunt realiseren, je net-afname en energiekosten verlaagt en het rendement van je energiesysteem maximaliseert. Bidirectioneel laden is allicht nog niet voor het grote publiek. De technologie is er wel klaar voor, er moeten nog regelgevende barrières worden weggenomen. Zo is in Duitsland heel recent de dubbele energiebelasting en btw al weggenomen, een belangrijke stap vooruit. En de derde belangrijke trend betreft warmtepompen.’

In welke zin?
‘Ook die zijn steeds vaker onderdeel van een slim integraal energiesysteem dat gericht is op de optimalisering van opwek, opslag en verbruik. Ga je renoveren of nieuw bouwen, dan wordt duurzaam energiebeheer tegenwoordig veelal standaard meegenomen. Wat zijn de technieken die we gaan gebruiken en hoe zorgen we ervoor dat die naadloos samenwerken? Had ik dit 15 jaar geleden gezegd, dan zou iedereen me met verbazing hebben aangekeken. De energietransitie is kortom op vele fronten in beweging, bedrijven moeten zich aanpassen, maar er is heel veel gaande om optimistisch over te zijn.’