TNO: prijsschok bij energiecrisis 80 procent kleiner door overstap op duurzame energie

De energiekosten voor huishoudens en bedrijven stijgen veel minder hard bij een plotselinge prijsstijging van fossiele energie als Nederland overstapt op duurzame energie. Dat concludeert TNO in een studie die is uitgevoerd in opdracht van de Nederlandse Vereniging Duurzame Energie (NVDE). Het onderzoek vergelijkt de impact van een prijsschok zoals tijdens de energiecrisis van 2022 met toekomstige scenario’s waarin Nederland meer of minder ver is met de energietransitie.

Oekraïnecrisis
TNO onderzocht wat er gebeurt als de kosten van fossiele energie met 70 procent stijgen, vergelijkbaar met de Oekraïnecrisis. Die kostenstijging paste het onderzoeksinstituut toe op de referentie-energiemix van 2023 en op toekomstige energiesystemen van Nederland in 2040 en 2050. Het effect van verduurzaming blijkt fors: hoe meer Nederland zijn energiesysteem verduurzaamd heeft, hoe kleiner de impact van zo’n crisis.

Bij een volledig verduurzaamd energiesysteem in 2050 is het effect van een prijsschok nog maar 30 procent van wat het nu is. In een scenario waarin Nederland geen extra duurzaamheidsmaatregelen neemt, blijft de impact 63 procent. ‘Duurzame energie is onze beste verzekering tegen energiechantage en prijsschokken’, stelt Olof van der Gaag, voorzitter van de NVDE, in reactie op de onderzoeksresultaten.

Voor de industrie is het effect van verduurzaming groter dan voor de gebouwde omgeving. De reden is dat de industrie naar verwachting nog lang afhankelijk blijft van fossiele brandstoffen. Als fossiele energie een grotere rol blijft spelen, blijft Nederland kwetsbaar en zijn de energiekosten bij een crisis aanzienlijk hoger.

Economische groei beschermd
De economische schade van een prijsschok daalt in een duurzaam energiesysteem fors. In 2050 brengt een crisis vergelijkbaar met de Oekraïnecrisis tot 90 procent minder schade toe aan de economische groei. In een toekomst met een klimaatneutraal energiesysteem daalt het Bruto Binnenlands Product (BBP) nog maar 0,1 procent door een energiecrisis, terwijl de Oekraïnecrisis Nederland bijna 3 procent van de economie kostte.

In scenario’s waarin fossiele energie een grotere rol blijft spelen, blijft de schade aanzienlijk groter: 1,1 tot 1,2 procent van het BBP. Dat verschil wordt volgens TNO veroorzaakt doordat duurzame energieproductie uit bijvoorbeeld wind en zon eenmalige investeringen vergt, maar daarna zijn de wind en de zon nagenoeg gratis beschikbaar in Nederland. Fossiele brandstoffen moet het land telkens opnieuw inkopen in het buitenland.