
De provincie Fryslân onderschrijft het nationale belang van de energietransitie. Grote rijksprojecten zoals gaswinning, het Programma Aanlanding Wind op Zee, de 380-kilovoltverbinding en de waterstofbackbone hebben echter een forse ruimtelijke en maatschappelijke impact op Fryslân. De baten van deze projecten komen volgens de provincie elders in het land terecht.
Verantwoordelijkheid
Tijdens een gesprek tussen demissionair minister Hermans, gedeputeerde Sijbe Knol en wethouders Stellingwerf uit Leeuwarden en Van Opzeeland uit Opsterland is afgesproken om te onderzoeken welke afspraken nodig zijn. De provincie wil de energietransitie eerlijk en toekomstbestendig vormgeven, maar alleen in een gelijkwaardige samenwerking met het Rijk.
‘Landschappelijk en maatschappelijk nemen wij hier als provincie onze verantwoordelijkheid. Maar dat werkt 2 kanten op’, zegt gedeputeerde Sijbe Knol. De provincie wil bijdragen aan het realiseren van nationale doelen voor klimaat en energie. ‘Maar wij willen dan wel dat het Rijk ook investeert in de regio die deze opgave draagt’, aldus Knol.
Meerjarige afspraak
Een Friese Energiedeal moet daarom een robuuste, meerjarige afspraak worden. Daarin moet helder zijn hoe lusten en lasten worden verdeeld en hoe het Rijk investeert in het regionale fundament. Dit fundament maakt volgens de provincie alle ontwikkelingen mogelijk. In Friesland bestaan al zorgen over de impact van energie-infrastructuurprojecten op het landschap.
De concrete afspraak met het ministerie is dat beide partijen op zoek gaan om regelingen passend te maken. Daarnaast zoeken ze antwoorden op knelpunten in de energie-infrastructuur, en draaien waar mogelijk pilots. Op dit moment zijn de regelingen met name gemaakt voor massa en de grootste impact.
Waterwarmte
‘Urgentie zit niet altijd in grootte. Regionale en lokale problematiek zijn ook urgent. Dat moet passend gemaakt worden op onze schaal’, zegt gedeputeerde Knol. De provincie heeft meerdere voorbeelden waar dit nodig is. Knol noemt Hallum en Betterwird, maar ook de grote potentie van waterwarmte in Fryslân. ‘Daar hebben we het Rijk bij nodig’, besluit de gedeputeerde.
De mei 2026-editie van Solar & Storage Magazine is uit. Het tijdschrift kent artikelen over Intersolar Europe, dubbele energiebelasting bij thuisbatterijen, recycling van batterijen en het Nationaal EMS Programma.