EHPA: Europa draait subsidie warmtepompen te ver terug

Verschillende Europese landen hebben de afgelopen 2 jaar hun subsidieprogramma’s voor warmtepompen aangescherpt of verlaagd, blijkt uit een analyse van de EHPA.

Wallonië
Wallonië, Italië en Zwitserland gingen het verst en schrapten volledige subsidieprogramma’s of verlaagden de uitkeringen fors. Ook Frankrijk en Duitsland kozen voor een andere koers door hun steunregelingen te richten op huishoudens met lagere inkomens, terwijl de toegankelijkheid voor middeninkomens afnam.

Volgens Milagros Garcia, beleidsmedewerker bij de EHPA, kiest Europa hiermee de verkeerde richting. ‘Deze maatregelen zijn contraproductief’, zegt Garcia. ‘Ze ondermijnen burgers die willen investeren in een sector die vooral in Europa produceert, met schone technologie die de energieonafhankelijkheid van Europa vergroot en bijdraagt aan decarbonisatie.’

Verschuiving naar inkomenstoets
De trend naar meer gerichte steun is ook in Nederland en België zichtbaar. De Nederlandse ISDE-subsidie voor isolatie en warmtepompen kreeg dit jaar een budget van 550 miljoen euro, maar dat budget loopt in 2026 terug naar 509 miljoen euro. Bovendien werd per 1 januari 2025 de subsidie op lucht-waterwarmtepompen verlaagd. In Vlaanderen daalde de premie voor warmtepompen voor de hoogste inkomenscategorieën van 40 naar 20 procent van het factuurbedrag, terwijl voor de middelste groep het percentage zakte van 40 naar 25 procent.

In Polen werden eisen gekoppeld aan energieprestaties en goedgekeurde apparatenlijsten, wat de toegang tot subsidies bemoeilijkte. Administratieve veranderingen zorgden in meerdere landen voor vertraging. Brussel, Frankrijk en Polen schortten programma’s tijdelijk op of voerden herstructureringen door, wat leidde tot onzekerheid bij consumenten en bedrijven.

Prijs blijft struikelblok
De investeringskosten voor warmtepompen liggen volgens de EHPA nog altijd aanzienlijk hoger dan voor verwarmingssystemen op basis van fossiele brandstoffen. Garcia pleit daarom voor het tegenovergestelde van de huidige trend. De brancheorganisatie wil juist duidelijke, langetermijnsubsidieregelingen die investeerders, fabrikanten en consumenten vertrouwen geven.

‘Voorspelbaar beleid zorgt ervoor dat partijen met vertrouwen kunnen investeren, wat leidt tot voortdurende groei in de sector’, aldus Garcia. ‘Abrupte beleidswijzigingen vergroten juist de onzekerheid.’

Verplicht vanaf 2025
De verschuiving naar strakkere controle en rationalisering van subsidies hangt samen met begrotingstekorten in veel landen. Het REPowerEU-plan riep lidstaten op om subsidies voor fossiele cv-ketels, die in Europa in 2023 goed waren voor 88 miljard euro per jaar, om te buigen naar steun voor warmtepompen. De herziene Europese richtlijn voor energieprestaties van gebouwen verplicht lidstaten bovendien vanaf 2025 te stoppen met financiering voor alleenstaande fossiele ketels.

Toch kiezen veel landen ervoor bestaande warmtepompsubsidies te verlagen in plaats van fossiele steun af te bouwen. De EHPA stelt in haar rapport vast dat warmtepompen Europa’s energiezekerheid versterken door de afhankelijkheid van geïmporteerde fossiele brandstoffen te verminderen en meer veerkracht te bieden tegen prijsschommelingen.