Stroomnet in heel Europa vol, Nederland koploper in wachttijd

Dat blijkt uit een nieuw onderzoeksrapport van de Boston Consulting Group. De onderzoekers waarschuwen dat de netcongestie een serieuze bedreiging vormt voor het slagen van de energietransitie.

Europees probleem
Het wachten op een elektriciteitsaansluiting is een wijdverbreid probleem in Europa. Volgens het nieuwe BCG-rapport staan in het Verenigd Koninkrijk en Italië projecten op de wachtlijst die goed zijn voor 700 gigawatt aan aansluitingen. In Nederland wachten aanvragen voor in totaal 121 gigawatt, terwijl in Duitsland bijna 300 gigawatt in de rij staat.

Hoewel Nederland dus niet de grootste wachtrij heeft, kent het wel de langste wachttijd die kan oplopen tot 10 jaar. In Duitsland is de wachttijd met zo’n 7 jaar ook aanzienlijk.

Papieren probleem
Een belangrijke oorzaak van de lange wachtrijen is het ‘first come, first served’-principe dat in veel landen geldt. BCG signaleert dat dit leidt tot opgeblazen wachtlijsten, omdat projecten voor de zekerheid op meerdere plekken worden ingeschreven of alvast worden aangemeld terwijl er nog onzekerheden zijn of een project daadwerkelijk doorgaat.

Verschillende landen experimenteren met alternatieve benaderingen. In het Verenigd Koninkrijk kijkt men bijvoorbeeld naar hoe ver projecten gevorderd zijn. In Duitsland krijgen projecten rond hernieuwbare energie voorrang. Nederland heeft sinds oktober vorig jaar een aanpak ingevoerd die kijkt naar maatschappelijk belang via een prioriteringskader.

Onorthodoxe ideeën
BCG oppert het idee om plekken in de wachtrij verhandelbaar te maken. Dit onorthodoxe voorstel wordt nog nergens toegepast. Het kan speculatie in de hand werken en vooral projectontwikkelaars met diepe zakken bevoordelen. Toch vindt BCG het idee het overwegen waard omdat het ‘zombie-aanvragers’ kan stimuleren hun plek op te geven en inzicht biedt in waar de nood het hoogst is.

Naast de wachtlijstproblematiek signaleerde BCG eerder al een investeringstekort van 250 miljard euro voor de uitbreiding van het Europese elektriciteitsnet. De 15 grootste Europese netbeheerders willen de komende 5 jaar 345 miljard euro investeren, maar volgens BCG is er een financieringstekort dat gedicht moet worden via schulden, eigen vermogen, desinvesteringen of lagere dividenden.