Dat stelt Peter de Pauw, hoofd strategie en businessdevelopment bij Fluvius, de netbeheerder van alle gas- en elektriciteitsnetten in de Vlaamse gemeenten. De Pauw spreekt over een evidente noodzaak van de acceptatie van een nieuwe werkelijkheid. ‘De energietransitie is nu serieus ingezet. Het verhogen van de zelfconsumptie van hernieuwbare energie helpt om die goed te laten verlopen. Nieuwe digitale technologie biedt daarbij op termijn vele kansen, maar de mogelijkheden die we nu al hebben, moeten niet worden onderschat.’
Debat
Vlaanderen kent, in vergelijking met Nederland, een sterke ruimtelijke spreiding van woningen. Het elektriciteitsnet sluit daar goed op aan, zowel in structuur als zwaarte. Daarom is van capaciteitsproblemen door de injectie van zonne-energie slechts in beperkte mate sprake. Dat wil volgens De Pauw echter niet zeggen dat er geen debat op gang moet worden gebracht. Er is volgens hem meer bewustzijn nodig over het belang van maximaal eigen gebruik van de zonnestroom die huishoudens opwekken.
Kostprijs opdrijven
‘De energietransitie kan tegenvallen en meevallen’, aldus De Pauw. ‘In feite hebben we het over een heftige en fundamentele verandering, waarbij betaalbaarheid en beschikbaarheid van hernieuwbare energie centraal moet staan. Het vergroten van de onthaalcapaciteit voor groene elektriciteit, bijvoorbeeld met batterijen of door netverzwaring, is in dat kader van belang. Maar het is niet dé enige oplossing. Te zware investeringen kunnen de kostprijs van elektriciteit te veel opdrijven. Bovendien lijkt het voor een groot stuk te vermijden.’
Volle dynamiek
In Vlaanderen kunnen eigenaren van zonnepanelen met een digitale meter sinds dit jaar niet meer profiteren van de terugdraaiende teller; de voormalige Vlaamse vorm van de salderingsregeling. De vergoeding voor elektriciteit die in het net wordt geïnjecteerd, is lager dan de sterk stijgende prijs van de van het net afgenomen elektriciteit. Volgend jaar wordt bovendien een capaciteitstarief ingevoerd om pieken in het verbruik te ontmoedigen. Daarmee wordt de markt vrij plotseling geconfronteerd met de volle dynamiek van de energietransitie.
Voldoende motiveren
De Pauw: ‘Die nieuwe realiteit onderstreept nog eens dat een inclusieve energietransitie is gebaat bij optimalisering van zelfconsumptie. Dat kun je proberen af te dwingen. Dat is echter niet de meest effectieve weg, zo blijkt uit 2 pilots die Fluvius met partners uitvoerde. De conclusie: in het voldoende motiveren van mensen om de pieken in hun verbruik te verschuiven naar de momenten dat de meeste zon schijnt, schuilt enorm veel winst. Dat is het laaghangende fruit.’
Digitale butler
Momenteel ligt volgens de energiemarktregulator VREG het zelfverbruik van Vlaamse pv-eigenaren op zo’n 36 procent. Volgens De Pauw kan dit percentage op korte termijn reeds worden vergroot. Hij ziet dit als een uitdaging voor de komende 5 jaar, omdat op deze manier de uitgave van grote sommen geld – bijvoorbeeld aan massale opslag en netverzwaring – voor een deel kan worden vermeden.
‘Te snel, massaal investeren in netverzwaring en opslag zou een slechte keuze kunnen zijn. Ik geloof echt dat problemen op het gebied van capaciteit en onbalans in de toekomst deels door technologische vooruitgang kunnen worden opgelost. Zo worden in Vlaanderen momenteel al de eerste diensten op het gebied van intelligente vraagsturing uitgerold. Nu zijn dat nog producten voor de early adaptors. Maar een digitale butler die zorgt voor een optimaal duurzame energiehuishouding – een integraal systeem dat bijvoorbeeld is opgebouwd uit zonnepanelen, een warmtepomp, thuisbatterij en elektrische auto – en de communicatie met het stroomnet en de energiemarkten, zal de komende jaren hopelijk gemeengoed worden. Ondertussen staat ons reeds een prachtige en effectieve low-tech-oplossing ter beschikking die we over het hoofd zien: het veranderen van ons energieverbruikspatroon. Dit kan iedereen nu al doen zonder bijkomende investeringen. Die omslag vergt bewustwording, acceptatie, mobilisatie en motivatie, en daar moeten we nu mee aan gaan werken.’
De juni 2024-editie van Solar Magazine is verschenen. Het tijdschrift bevat artikelen over de toekomst van de Nederlandse pv-markt, het potentieel van de directe lijn, balkonzonnepanelen en het verhogen van het zelfverbruik.