Mathijs Sommeijer wil dag- en kunstlichtontwerp bij elkaar brengen: ‘Ik ontwerp graag voor het grote publiek’

‘Ieder renovatie- en nieuwbouwproject is uniek, en dat geldt dus ook voor lichtoplossingen. Maximaal resultaat vereist een integrale benadering in lichtontwerp. Samenwerking met architecten vanaf de vroegste projectfasen is daarbij cruciaal.’

Het hoofd omhoog. Dat is de eerste reflex van Sommeijer wanneer hij een gebouw betreedt. Wat volgt, is een snelle beoordeling van de ambiance en lichtkwaliteit. Dat is uiteraard beroepsdeformatie. Het neemt echter niet weg dat zijn conclusie vaak pijnlijk is. De relatie tussen het ruimtegebruik en het licht is vaak slecht. ‘Aan het vormgeven van het merendeel van het vloeroppervlak van gebouwen komt dan ook geen lichtontwerper te pas. Wat de reden hiervoor ook is – het uitsparen van kosten, het belang niet zien of een eerdere slechte ervaring – het is altijd een gemiste kans. Een goed lichtontwerp voegt per definitie waarde toe op vele fronten.’

Vallen en opstaan
De keuze voor een carrière als lichtontwerper was geen bewuste. Sommeijer rolde erin. Dat begon tijdens zijn studie Industrieel Ontwerpen aan de TU Delft. Hij ontwikkelde een kleine serie lichtarmaturen en werd gegrepen door het medium en de techniek erachter. ‘Licht is een waanzinnig materiaal. Je kunt er een ruimte mee maken of breken. Maar het is een hele kunst om het goed te doen. Je kunt er heel functioneel naar kijken; vanuit lichttechniek en het voldoen aan de eisen. Tegelijkertijd is het heel abstract. De ‘zachte’ kant van licht is heel moeilijk in getallen te vangen en er zijn geen standaardformules voor een goed resultaat. Tijdens mijn eerste baan bij een projectverlichter leerde ik het vak met vallen en opstaan. Daar was wat ik deed echter een verkooptool. Het commerciële belang stond eigenlijk altijd voorop. Ik denk dat vele vakgenoten dit zullen herkennen.’

Beleving
Verder groeien als lichtontwerper vereist een onafhankelijke positie, zo concludeerde Sommeijer na 6 jaar. Dat leidde hem naar Deerns, een ingenieursbureau met een brede, internationale scope. Zijn propositie in een open sollicitatie was gedurfd: het is goed om te werken volgens de normen, bijvoorbeeld wat betreft luxwaarden. Maar wil je uniek zijn, dan kun je met behulp van lichtontwerp veel meer waarde toevoegen en dus de tevredenheid bij opdrachtgevers vergroten. Sommeijer werd aangenomen en werkte er – uiteindelijk met een team van 4 mensen – aan grote projecten. Zo tekenden ze voor het lichtontwerp van de KLM Crown Lounge op Schiphol, waar gewerkt werd met verschillende ‘lichtintimiteitzones’ en beleving van de verschillende texturen. Ze verzorgden de lichtarchitectuur voor hotel The Place in Taipei. Nog 2 voorbeelden van gerenommeerde projecten zijn het lichtontwerp voor de renovatie van Paleis Huis ten Bosch en Bibliotheek Utrecht.

Eind vorig jaar stapte hij echter over naar het Oostenrijkse Bartenbach, een samenwerking die helaas van korte duur zou blijken.

Kennisniveau
‘Nederland kent feitelijk geen cultuur in hoogwaardig, functioneel lichtontwerp zoals dat in het buitenland soms wel het geval is’, aldus Sommeijer. ‘Er zijn weinig specialistische opleidingen. We hebben enkele goede, onafhankelijke ontwerpbureaus en zelfstandigen, maar die zijn klein in aantal. Lichtontwerp is veelal een ondergeschoven kindje in utiliteitsprojecten. Grote lichtfabrikanten, leveranciers en installateurs domineren nog steeds de markt, ook wat betreft ontwerp. Ik had behoefte aan het zetten van wezenlijke stappen in kennis en dacht dat bij Bartenbach te kunnen verwezenlijken als vestiging in Nederland. Ze hebben een geweldige reputatie als innovators in licht, bijvoorbeeld wat betreft het combineren van natuurlijk en kunstmatig licht, reflecties en kennis van biologische en psychologische effecten. Helaas bleek het bedrijf niet voldoende solide om deze wederzijdse ambitie een volwaardige kans te kunnen geven. Maar het opende tegelijkertijd een nieuwe weg om te vinden wat ik zoek.’

Lees hier het volledige artikel in de september 2021-editie van LED Magazine.