Recycling led-producten in België: ‘Komende 3 jaar cruciaal voor noodzakelijke technologische sprong’

Met het uitfaseren van traditionele lampen en het naderen van het einde van de levensduur van de eerste generaties led, zal dit aanbod echter exponentieel toenemen. Is België klaar om die te verwerken conform regelgeving en beleid? Wat zijn de uitdagingen en oplossingen? De redactie van LED Magazine ging te rade bij Recupel.

De missie van Recupel is zoveel mogelijk elektrische apparaten en lampen inzamelen om ze een nieuwe bestemming te geven. De organisatie zonder winstoogmerk werd in 2001 opgericht door de Belgische industrie om handen en voeten te geven aan de Europese terugnameplicht van afgedankte elektrische en elektronische apparatuur. Sindsdien worden de Europese normen gerespecteerd, ook wat betreft lampen. In dit segment is echter sprake van een groeiende uitdaging: het verzamelen, verwerken en het extraheren en hergebruik van materialen uit led-producten. Die afvalstroom groeit de komende jaren sterk en de recycling ervan vergt specifieke kennis en technologie. ‘Het is van belang dat België deze leert voorsorteren’, aldus Lorenzo Glorie, senior recyclingcoördinator bij Recupel.

Mooi en evident
Richtlijn 2012/19/EU – ook wel bekend als de WEEE-richtlijn – behandelt de inzameling en verwerking van afgedankte elektrische en elektronische apparatuur. Daarin is onder andere een minimaal percentage voor inname van afgedankte producten vastgelegd; 70 tot 85 procent, afhankelijk van de productgroep. De verantwoordelijkheid daarvoor ligt bij fabrikanten en importeurs. Bij hen begint dan ook de financiële stroom die het werk van Recupel mogelijk maakt. Er wordt een bedrag bovenop de prijs voor een apparaat gezet. De hoogte is gerelateerd aan het type product. Bij de verkoop aan consumenten wordt de importeur of producent terugbetaald. Dat zijn de basisinkomsten waaruit de organisatie het werk voor de aangesloten bedrijven bekostigt. Daarnaast haalt die bijvoorbeeld inkomsten uit overeenkomsten met afvalverwerkers.

Ladder van Lansink
Glorie: ‘Het belang van het inzamelen van afgedankte producten en daarbij wettelijke normen halen, is evident. Er schuilt daarbij een enorme meerwaarde op het gebied van verduurzaming in het minimaliseren van de voetafdruk van onze activiteiten en het maximaliseren van de valorisatie. Ik werk hier nu zo’n 5 jaar en heb Recupel vanuit dit besef belangrijke veranderingen zien doormaken. We maken een beweging naar meer en meer valorisatie en duurzame afvalverwerking, bijvoorbeeld door te werken volgens de afvalhiërarchie in de Ladder van Lansink. Die shift uit zich ook in een intensivering van de samenwerking met afvalverwerkers, onder andere over transport en verwerkingsmethodieken. Je ziet het ook terug in onze publiekscommunicatie, contracten, tenders… Dat is mooi op zichzelf. We sluiten er ook mee aan op de ontwikkeling van het relevante klimaat- en milieubeleid in Europa en België. Dat laatste kan overigens per gewest nogal verschillen in de uitwerking en regels.’

Dominante afvalstroom
Recupel werkt – om de gespecialiseerde verwerking te vergemakkelijken – met 6 fracties: groot-wittoestellen, koel- en vriesapparatuur, televisietoestellen en monitoren, rookmelders, gasontladingslampen en overig materiaal. De laatste vormt de grootste stroom. Glorie spreekt van succes op alle fronten wat betreft het verwerkingsresultaat. Alle normen worden gehaald, ook die voor verlichting. Waar voor 2020 een verplichting geldt voor 80 procent materiaalrecyclage, is 92 procent gerealiseerd.

‘Dit jaar zullen we tussen de 1.300 en 1.500 ton aan lampen inzamelen’, vertelt Glorie. ‘Dat zijn hoofdzakelijk gasontladingslampen. De huidige stroom bestaat uit zo’n 75 procent tl en 20 procent spaarlampen en andere gasontladingslampen. Vorig jaar bestond 4,35 procent van die fractie uit led-producten. Dat lijkt weinig en dat is ook zo. Maar we staan wel aan de vooravond van een grote verandering. In 2019 was het aandeel afgedankte led-producten nog 2,9 procent. Er is dus sprake van een sterke groei en die gaat doorzetten. Dat komt allereerst omdat nu de eerste generatie led-lampen in de recyclingbakken belanden, omdat ze vervangen worden of kapot zijn. Inmiddels is led mainstream geworden; de standaard in verlichting. Momenteel is al 65 procent van de verlichting die in België wordt verkocht led. Ook modernere led-lampen zullen meer en meer worden afgedankt. Wij verwachten dat die in 2026, over 5 jaar dus, 30 procent van de afvalstroom in de categorie verlichting vormen. Daar moeten we nu op voorsorteren.’

Lees hier het volledige artikel in de september 2021-editie van LED Magazine.