Mariëlle Aarts is op zoek naar de missing links: ‘Intensivering onderzoek klinische lichttoepassingen hoognodig’

Goed licht is essentieel voor het welbevinden en de gezondheid van mensen. Over hoe het exact werkt, al helemaal binnen een complex aan andere factoren, is volgens Mariëlle Aarts echter nog onvoldoende bekend. ‘We kunnen vrijwel iedere lichtoplossing maken die we willen. Maar werkzame lichttoepassingen voor de gezondheidzorg, en meer algemene human centric lightoplossingen, vergen wetenschappelijke validatie. Dat is voor nu een brug te ver.’

Wat doet licht nou eigenlijk met de mens? Die basale vraag drijft het onderzoek van Mariëlle Aarts, universitair docent licht en verlichting aan de Technische Universiteit Eindhoven (TU/e). Waar veel van de puzzelstukjes inmiddels zijn ontrafeld, door haar en wetenschappers over heel de wereld, is het leggen van de definitieve puzzel echter iets geheel anders. Nieuwe lichttoepassingen kunnen bijdragen aan het welzijn en de gezondheid van mensen. Ze bieden bovendien nieuwe commerciële kansen voor de lichtketen. Die beloften hangen al heel lang boven de markt. Wanneer en in welke mate worden die waargemaakt?

Lunchdip
Voor Aarts begon haar fascinatie voor licht tijdens haar studie bouwkunde. Ze studeerde af met een onderzoek naar de voorkeur voor verlichting van mensen bij Philips Lighting. Er werden data verzameld in een kantoorsetting waarbij de mensen die daar werkten de lichtintensiteit, de kleurtemperatuur en de lichtconfiguratie naar believen konden manipuleren. De uitkomst was verassend. Na het middaguur leken ze meer licht toe te passen… ‘Waarom was dat het geval? Was er sprake van een lunchdip? Helpt meer licht daaroverheen te komen, je taken beter te kunnen doen? Zaten de bestaande lichtnormen ernaast? Ik vond het allemaal heel erg interessant. In die tijd stond dit soort lichtonderzoek nog in de kinderschoenen, ook buiten Nederland. Het was mondjesmaat en beperkt. Ik wilde er dieper induiken.’

Flinke sprongen
Na haar studie werkte Aarts 7 jaar als lichtadviseur bij ArtiLite, dat inmiddels ter ziele is. Ze wilde wat ze wist naar de praktijk brengen. Maar ze zag ook dat architecten lichttechniek amper als onderdeel van hun ontwerp meenamen, dat het hen en adviseurs aan de nodige kennis ontbrak, en dus opleidingen moesten verbeteren. De wetenschap bleef trekken en in 2001 keerde ze terug naar de TU/e. Er waren inmiddels flinke sprongen in kennis gemaakt. Dat is anno 2021 eens temeer het geval. Dat bewijst ook het werk van Aarts. Zo promoveerde ze vorig jaar op haar proefschrift Raise the Lantern. How light can help creating a safe and healthy hospital environment focusing on nurses. Hierin doet ze onder andere onderzoek naar de visuele lichtbehoefte van verpleegkundigen bij het lezen van medicatielabels en het toepassen van lichtbrillen tijdens nachtdiensten om de alertheid en slaap van verpleegkundigen te verbeteren.

Non-image-effecten
Aarts: ‘We durven nu de grote vragen te stellen. We zijn op zoek naar hoe licht het welbevinden van gebruikers op alle vlakken kan ondersteunen. Naast visuele prestaties, bijvoorbeeld ten behoeve van comfort, hebben we het daarbij tevens over het verbeteren van de fysieke en mentale gezondheid, onder andere door het ondersteunen van het circadiane ritme en alertheid. Lichtonderzoek is daarmee gedurende de afgelopen decennia naar een bijzonder hoog niveau getild. Er zijn over heel de wereld diverse wetenschappers mee bezig. We weten inmiddels ook heel veel, bijvoorbeeld over fysiologische werking in relatie tot onze biologische klok. In onze laboratoria onderzoeken we wat licht nu daadwerkelijk met mensen doet. De volgende stap is wat we weten, vertalen in concrete producten om die daadwerkelijk toe te passen in de complexiteit van de echte wereld, bijvoorbeeld door ze daadwerkelijk mee te nemen als ontwerpvariabele in de bouwfysica. Dat is voor nu een brug te ver, het is zoeken naar de missing links.’

Lees hier het volledige artikel in de september 2021-editie van LED Magazine.