Peter Hanselaer wil naar een algemeen “imaging” gebaseerd lichtkwaliteitsmodel

De redactie van LED Magazine bezocht Hanselaer op de Technologiecampus van KU Leuven in Gent. Waar staan we wat betreft onze huidige kennis, wat zijn de uitdagingen en kansen voor de markt en waar wil hij zich de komende jaren nog op storten?

Hoe ben je als wetenschapper in het lichtdomein geraakt?
‘In 1986 haalde ik mijn doctoraat aan de UGent. Mijn proefschrift ging over zonneceltechnologie. Daarna belandde ik in de KIHO, een Industriële Hogeschool in Gent als docent. 10 jaar later werden hogescholen in België opgeroepen toegepast onderzoek op te starten. Ik voelde me aangesproken, ging erop in en formuleerde een onderzoeksvraag rondom de optische eigenschappen van zonnecellen. Dat was de start…’

Dat heeft toch weinig met verlichting te maken?
‘Daar ben ik later ingerold. Na 2 jaar kreeg ik bezoek van een bedrijf dat verkeerssignalisatie maakte. Men liet me een klein plaatje zien met daarin 5 eigenaardige speldenknopjes. Het waren ledjes. ‘Dit is de toekomst van de signalisatie, kun je me helpen?’ Ik was gefascineerd en zag ook wel de connectie: zonnecellen zetten licht om in elektriciteit; led's zetten elektriciteit om in licht. En ik sprong.’

En je had de faciliteiten…
‘Daar was een start mee gemaakt. Een bewuste strategie was dat niet, meer intuïtief…. Ik heb bij ieder project geïnvesteerd in nieuwe meetapparatuur. Zo is het Laboratorium voor Lichttechnologie geworden tot wat het nu is. Die apparatuur is ontzettend belangrijk wil je een verschil maken. Beschikken over brede en diepe kennis is mooi, maar die apparatuur is een troef om toegepast onderzoek te doen op lange termijn. Het maakt ook dat bedrijven graag met je samenwerken omdat je praktische stappen kunt faciliteren, bijvoorbeeld naar nieuwe producten.’

Je focus kwam geheel op lichtonderzoek te liggen?
‘Bij dat eerste onderzoek wist ik nauwelijks iets van verlichting, niet eens wat een lux was. Er viel dus heel veel te leren, ook omdat verlichting op dat moment minder wetenschappelijk georiënteerd was. We stapten in aan het begin van de led-revolutie en konden pionieren. De eerste verlichtingstoepassingen met led aan het begin van dit millennium waren decoratief. Daarna drong led door in de markt voor algemene verlichting, om vervolgens de dominante lichttechnologie te worden. Wij hebben die hele ontwikkeling meegemaakt, en ook mede mogelijk gemaakt als specialistische onderzoeksgroep.’

Wat heeft dit pionierswerk teweeggebracht?
‘Het heeft geleid tot de onderzoeksgroep Laboratorium voor Lichttechnologie. Binnen de groep combineren we promotieonderzoek met dienstverlening aan het bedrijfsleven. We zijn inmiddels met zo’n 20 mensen, waaronder 5 professoren, 2 postdocs en 13 doctorandi en projectmedewerkers. Gezamenlijk zetten we binnen uiteenlopende projecten in op innovatie en meer fundamentele vernieuwing binnen 4 thema’s. Daarnaast huisvesten we de verlichtingscluster Groen Licht Vlaanderen, en zijn daarmee ook een academisch klankbord voor de sector.’

Op welke domeinen focust jullie onderzoek zich?
‘Allereerst op binnenverlichting, met als thema’s energie-efficiëntie, lichtkwaliteit en de niet-visuele effecten van licht. Een tweede pijler is ons onderzoek naar optische systemen. Daarmee zoeken we bijvoorbeeld naar alternatieven voor het gebruik van fosforen in led's. Om wit licht te creëren met een led wordt veelal gele fosfor aangebracht op blauwe diodes. Maar aan dat materiaal en de ontginning ervan kleven minder gunstige aspecten. Nog zo’n actueel onderwerp op dit gebied is het onderzoek naar “free form optics”. We kunnen heel complexe lensoppervlakken ontwerpen om taakoppervlakken naar believen uit te lichten. Hoe je dat doet, is een vrij wiskundige zaak; het vergt het oplossen van allerhande differentiaalvergelijkingen. Wij ontwikkelen op dit vlak methodieken en tools en zetten enkele stappen in het 3D-printen ervan.’

Lees hier het volledige artikel in de september 2021-editie van LED Magazine.