TenneT: warmtepompen en warmtenetten bieden zonne-energie gewenste flexibiliteit

Hierbij moeten wel juiste voorwaarden worden gesteld, zodat het slimmer inzetten van warmtesystemen (financieel) nog aantrekkelijker wordt voor eigenaren van deze systemen. Dit alles blijkt uit het rapport ‘Warmtetransitie en Energiesysteem’ dat hoogspanningsnetbeheerder TenneT samen met een aantal marktpartijen heeft opgesteld in het kader van het programma E-TOP.

Piekbelasting
Flexibele vraag maakt meer CO2-reductie mogelijk, door zoveel mogelijk gebruik te maken van beschikbare elektriciteit uit zon en wind op de momenten dat die er volop is, en zo weinig mogelijk op de uren waarop gascentrales de meeste elektriciteit produceren. Ook kan flexibele vraag bijdragen aan snellere verduurzaming door piekbelasting door wind- en zonne-energie af te vlakken als de capaciteit van het elektriciteitsnet dreigt te worden overschreden.

In 2030 is landelijk een groot vermogen aan nieuwe flexibiliteit nodig, vele gigawatts aan flexibele elektriciteitsvraag en opslag. Deze flexibiliteit is nodig om variabele opwek uit zon en wind maximaal te gebruiken in uren van overvloed, en de elektriciteitsvraag te verlagen in uren zonder elektriciteit uit zon en wind. Daarmee kan bijvoorbeeld de CO2-uitstoot van gascentrales verder worden verlaagd. Van belang is de keuze voor warmtesystemen die flexibel kunnen worden gestuurd.

Piek inflexibele warmtesystemen
Aan de andere kant kan het toepassen van inflexibele warmtesystemen op koude dagen leiden tot een hoge piek in de elektriciteitsvraag. Als dat samenvalt met een week met weinig elektriciteit uit wind- of zonneparken, dan kan dit veel elektriciteit vragen uit back-upcentrales .

Het piekvermogen kan volgens het onderzoek dus lager worden als warmtepompen slim aangestuurd kunnen worden. Een warmtepomp kan tijdelijk terugschakelen, terwijl een goed geïsoleerde woning nog enige tijd voldoende warm blijft. Hybride warmtepompen zijn nog flexibeler omdat deze bij elektriciteitstekorten tijdelijk kunnen terugvallen op gas. Zo wordt de piekvraag naar elektriciteit verlaagd en blijven woningen warm.

Warmteopslag
Op dagen dat er een overvloed aan elektriciteit uit zon en wind is, meer dan de elektriciteitsvraag, kunnen warmtenetten met elektrische boilers en warmteopslag een belangrijke rol spelen. De warmteopslag wordt gevuld zodat deze duurzame energie op een volgende dag duurzaam woningen kan verwarmen.

Deze regelbare (flexibele) elektriciteitsvraag voor warmte draagt bij aan CO2-reductie door zoveel mogelijk de elektriciteit te gebruiken in uren met overvloedige wind en zon, en zo min mogelijk in de uren met grotendeels gasgestookte elektriciteit.

Vooraf stimuleren
De voordelen van warmtepompen en warmtenetten zijn volgens de netbeheerder de eerstkomende jaren nog klein, maar groeien richting 2030 en blijven groeien met meer elektriciteit uit zonne- en windparken.

Aan de andere kant leiden inflexibele elektriciteitsvraag of warmtesystemen met een hoog piekvermogen juist tot additionele kosten voor netverzwaring en back-upvermogen voor koude winterweken zonder zon of wind. Warmtesystemen worden voor vele jaren geïnstalleerd en daarom loont het om flexibele opties vooraf te stimuleren. Op dit moment worden plannen voor het verduurzamen van warmte en elektriciteit nog los van elkaar bedacht. Het is daarom volgens TenneT van belang dat de kansen voor flexibiliteit in het elektriciteitssysteem gaan meetellen in de klimaatplannen.