Rabobank over impact coronacrisis: maatregelen SDE+ te beperkt, breidt realisatietermijn verder uit

Het is volgens de bank lastig om te duiden of de coronacrisis leidt tot vertraging van de energietransitie, maar op basis van ‘early warning’- indicatoren verwacht de Rabobank dat de coronacrisis een negatieve impact heeft op de energietransitie. Dat stelt Barbara Baarsma, hoogleraar Marktwerking en Mededingingseconomie aan de Universiteit van Amsterdam en directievoorzitter van Rabobank Amsterdam, in een position paper aan de Tweede Kamer.

Position papers
De vaste commissie voor Economische Zaken en Klimaat van de Tweede Kamer heeft een groot aantal organisaties gevraagd om een position paper in te dienen over de effecten van de coronacrisis op de energietransitie. Het gaat onder meer om position papers van Netbeheer Nederland, Natuur en Milieu en de Nederlandse Vereniging voor Duurzame Energie (NVDE). Ook de Rabobank heeft een position paper ingediend.

Ook kans op versnelling
De Rabobank ziet zowel positieve als negatieve signalen, waarbij de balans lijkt door te slaan naar negatief. ‘De gedaalde energieprijzen maken niet-fossiele energiebronnen weinig rendabel; een deel van de vraag naar energietransitie-gerelateerde producten en diensten van consumenten en bedrijven valt weg; er is een historisch laag consumenten- en producentenvertrouwen; er zijn extra problemen in de leveringsketen van kritieke inputs (materialen) en onderdelen voor wind- en zontechnologie. Maar er is ook een positief signaal: beleggers lijken bedrijven in de ‘clean tech’ en ‘clean energy’ minder af te straffen dan gewone bedrijven. Als de overheid aanvullend beleid voert, hoeft de coronacrisis geen negatief effect te hebben op de energietransitie. Wel is het belangrijk dat de overheid dat beleid gericht en consistent uitvoert. Zwalkend beleid schaadt de energietransitie, nog boven op het waarschijnlijk negatieve effect van de coronacrisis.’

‘We benadrukken dat het inschatten van de impact van de coronacrisis, en of dit tot een vertraging van de energietransitie leidt, lastig is in te schatten’, opent Baarsma haar position paper. ‘Want harde en actuele data ontbreken. Een analyse van de literatuur leert ook dat de effecten 2 kanten op kunnen gaan. Er zijn namelijk argumenten te vinden voor een vertraging, maar ook voor een versnelling door de coronacrisis. We proberen aan de hand van zogenoemde ‘early warning’-indicatoren (actuele indicatoren waarin het crisiseffect mogelijk zichtbaar is) inzichten te bieden in de wijze waarop de coronacrisis doorwerkt in de energietransitie.’

Verleng realisatietermijn
‘Wat doet de overheid om de pijn te verzachten voor deze sector?’, vraagt Baarsma zich af in haar position paper. ‘Op korte termijn heeft de overheid alle SDE+-projecten met een realisatietermijn in 2020 de mogelijkheid van een 1 jaar ontheffing gegeven. Van de leveringsrisico’s in de nabije en verre toekomst is de overheid zich bewust.’

De overheidsrespons is positief, maar volgens Baarsma te beperkt. De Rabobank stelt daarom de volgende additionele maatregelen voor:

• Verdere uitbreiding van de realisatietermijn voor oude en nieuwe SDE+-projecten.
• Leveringszekerheid van kritieke metalen beter garanderen voor de toekomst door:
  • Versneld recyclingcapaciteit te ontwikkelen voor technische materialen binnen de hernieuwbare-energiesector. De overheid moet stimuleren in de opstartfase en op lange termijn recycling reguleren. Een voorbeeld is de recyclingbijdrage om de recycling van een apparaat te bekostigen.
  • Circulair ontwerp van windturbines en zonnepanelen als voorwaarde te stellen bij toekomstige tenders, mogelijk gestimuleerd door hogere vergoeding per megawattuur om ontwikkelingskosten te dekken. Effecten van circulair ontwerp zijn echter pas over 20-30 jaar zichtbaar.