Onderzoek naar bevoegdheden overheden voor eisen aan financiële participatie bij zonneparken

Dit meldt minister Wiebes aan de Tweede Kamer naar aanleiding van Kamervragen van William Moorlag (PvdA), Sandra Beckerman (SP) en Agnes Mulder (CDA) over een onderzoek van de Noordelijke Rekenkamer.

Noordelijke Rekenkamer
De 3 politieke partijen wilden van de minister onder meer weten of hij de opvatting van de Noordelijke Rekenkamer deelt dat provincies bij de planvorming en realisatie van wind- en zonneparken nauwelijks bevoegdheden hebben om af te dwingen dat de initiatiefnemers van die parken financiële compensatie aan omwonenden moeten geven dan wel omwonenden moeten laten participeren in hun park.

Minister Wiebes benadrukt dat de mogelijkheid om de lokale omgeving financieel te laten meedelen in energieprojecten gezien wordt als een cruciaal onderdeel om de energietransitie te laten slagen. ‘Er zijn verschillende vormen van financiële participatie mogelijk, zoals mede-eigenaarschap, een omwonendenregeling en een omgevingsfonds. In het Klimaatakkoord is ook afgesproken dat de initiatiefnemer van een energieproject deze verschillende vormen bespreekt met omgevingspartijen. Welke vorm of vormen van financiële participatie uiteindelijk afgesproken worden, is afhankelijk van de wensen van de omgeving en mogelijkheden van het project.’

Pas duidelijkheid na de zomer
Binnen interbestuurlijk verband wordt volgens Wiebes momenteel in kaart gebracht welke juridische mogelijkheden/bevoegdheden decentrale overheden hebben om eisen te stellen aan financiële participatie. ‘De zorg die de Noordelijke Rekenkamer hierover uitspreekt, wordt hier uiteraard in betrokken’, aldus Wiebes.

De minister verwacht de Tweede Kamer over de uitkomsten en over eventuele vervolgstappen na de zomer van 2020 te informeren.

Geen normen op landelijk niveau
De minister herhaalt verder dat gestreefd wordt naar 50 procent lokaal eigendom bij hernieuwbare-energieprojecten. ‘Het gaat daarbij om mee-investeren en de risico’s dragen, en dus ook aanspraak kunnen maken op opbrengsten. Maar er zijn ook andere vormen van financiële participatie, zoals een omgevingsfonds en obligaties. Welke keuzes daarin worden gemaakt, wordt bepaald in gesprek met de omgeving in het participatieproces en het lokaal bevoegd gezag. De mogelijkheden hangen ook af van de kenmerken van het project; het ene project levert bijvoorbeeld meer op dan het andere. Er is sprake van maatwerk, en de mate en wijze waarop omwonenden kunnen meeprofiteren kan daarom verschillen per project en per gebied. Ik ben daarom geen voorstander van eenduidige wettelijke normen ten aanzien van financiële participatie op landelijk niveau. Wel is het van belang dat bij energieprojecten het bevoegd gezag voldoende juridische mogelijkheden heeft om vooraf eenduidige kaders te kunnen vaststellen ten aanzien van financiële participatie.’