Exergy Storage bouwt aan Europese waardeketen voor zoutbatterij

Hoe ben jij in de energieopslagsector beland?
‘Ik werkte lang bij Akzo Nobel aan flexibele zonnecellen, het latere Helianthos. Op den duur realiseerde ik me dat energieopslag gewoon onontkoombaar is in onze energietransitie. Ik wilde daar iets mee doen, met beschikbare grondstoffen, want ik vind dat je als natie je eigen broek op moet kunnen houden voor de meest essentiële zaken.’

Dat leidde tot de start van Exergy?
‘In 2012. Ik herinner me een bestuurder die destijds zei: we kunnen die energieopslagsystemen toch ook gewoon uit het buitenland halen? Dat gebeurt nu, maar er zitten randvoorwaarden aan, zoals gebruik van schaarse grondstoffen. Denk aan lithium. De beschikbaarheid daarvan blijft een punt, en ook de veiligheid. Aan die 2 punten wilde ik graag iets doen, en kijken of we een technologie konden ontwikkelen die ook betaalbaar is in volumeproductie.’

Wat is die technologie geworden?
‘In het begin was het echt pionieren. Stapsgewijs zoomden we steeds verder in op de technologie die er vandaag staat: batterijcellen op basis van zout en gerecycled aluminium. Daarmee laat je een elektrochemische reactie plaatsvinden, en via een membraan dat selectief natriumionen geleidt, maak je er een batterijcel van.’

Hoe verhoudt die zich tot lithium?
‘Het bijzondere van onze batterijcel is dat hij, gegeven de manier waarop de chemie werkt, een relatief hoge energiedichtheid heeft. Die is vergelijkbaar met lithium-ijzerfosfaatbatterijen. Batterijen met onze cellen zijn daarmee compact. Wat verschilt – en dat weten we vanaf het begin – is dat de snelheid waarmee de energie naar buiten komt lager is dan bij lithium-ijzerfosfaat. Je zou kunnen zeggen: het is geen piekbatterij, maar een batterij die haar energie over langere tijd kan afgeven.’

Hoe veilig is zo’n batterij?
‘We stonden in contact met het ministerie van Defensie, met de landmacht, die interesse heeft in energieopslagsystemen. Die vroeg ons hoe veilig onze technologie is. Wij zeiden: laten we een project doen waarin we zo’n werkende cel ontwikkelen, die jullie vervolgens met een kogel doorboren. Dat is gebeurd, en de uitslag was zoals we hadden voorspeld: er ontstond kortsluiting in de cel, de reactie liep terug, maar verder gebeurde er niks. Raakt een van onze cellen beschadigd, dan wordt die als het ware een weerstand en kan de rest van de string gewoon blijven werken.’

Wat zie jij als de belangrijke toepassingen?
‘Doordat zoutbatterijen hun energie over langere tijd afgeven, zijn ze geschikt voor stationaire energieopslag. De hoofdmarkt die ik daarmee zie, is het opvangen van het dag-nachtritme van zonne-energie. Dat kan thuis, zakelijk of in een wijkbatterij. In iets grotere systemen worden de kosten uiteindelijk gunstiger. In de Nederlandse situatie zie ik onder andere kansen bij industriële bedrijven. Willen die bijvoorbeeld hun netaansluiting verzwaren, dan kunnen ze met onze technologie een heel eind verder komen met hun bestaande aansluiting.’

Waar staan jullie nu?

‘We hebben onze technologie ontwikkeld van kleine laboratoriumcellen naar grote, opgeschaalde cellen: een halve meter hoog en ongeveer 10 tot 15 centimeter in diameter. Daarin kan in de orde van een halve tot 1 kilowattuur aan elektriciteit worden opgeslagen. Met een batterijmanagementsysteem, dat we ook zelf ontwikkelen, kunnen daar prototypebatterijen van gemaakt worden. We concentreren ons op de batterijcellen, maar maken dus ook de aansluiting naar werkende, productieve batterijen. Dat doen we met een klein ontwikkelteam van 6 mensen. Het doel is met name om de samenwerking met fabricagepartners op te zetten, om eerste serieproductie op gang te brengen.’

Jullie gaan zelf batterijcellen en batterijen produceren?
‘Nee. We zijn en blijven een ontwikkelaar, en willen op onze technologie licentie laten nemen door partijen die daarmee de markt op willen. Voor de productie zijn namelijk wezenlijk andere processen nodig dan voor lithium-ioncellen. Productieprocessen met een aanzienlijk lagere milieu-impact. Als je hieraan begint, hoop je natuurlijk dat de markt jouw product vraagt, en die vraag is nu sterk groeiend.’

Wie zijn die marktpartijen?
‘We willen een waardeketen bouwen, van leveranciers van materialen tot en met de batterij-installateur. Zo werken we onder andere samen met Nobian. Hun zout en elektrolyt zijn de basischemicaliën voor de werking van onze cellen. In het project STARBATCH ontwikkelen we onder meer met hen en de Universiteit Twente een eenvoudigere manier om die chemicaliën uit Nederlandse grondstoffen te maken. Daarnaast ontwikkelen we onze technologie verder in SLDBatt, een Nationaal Groeifonds-project. Daarin kijken we ook naar ontlaadtijden tot ongeveer 100 uur: long duration energy storage (ldes). We hebben nu voor dit project cellen draaien die zo’n 30 uur laden en 30 uur ontladen. Inmiddels zijn de eerste launching customers aangehaakt. Ook batterijfabrikanten in Europa zijn in beeld. Maar al die zaken vergen tijd.’

Wanneer zijn batterijen met jullie technologie commercieel beschikbaar?
‘Onze partners willen heel snel, zeggen ze. Het is de bedoeling dat er binnen 2 jaar een grotere prototypebatterij draait. Daarna hangt het ervan af hoe snel je kunt doorschalen, maar dat zou relatief vlot moeten kunnen. We hebben een tamelijk unieke technologiepositie opgebouwd om die productieketen op te zetten. Daar proberen we zoveel mogelijk bij te helpen, want over de heg slingeren werkt niet.’

En die ontwikkelruimte blijft er ook voor jullie in de toekomst?
‘Weet je wat het gevaar van een ontwikkelaar is? Die houdt nooit op en ziet altijd wel verdere verbetering. Wij zeggen altijd: dit is generatie 1, en die gaan we eerst overdragen. Natuurlijk zien we mogelijkheden voor generatie 2 en verder. Zo las ik onlangs dat minister Van Veldhoven aangaf dat er vooral batterijen moeten komen die veilig en stapelbaar zijn. Dat biedt ons perspectief. Batterijen met onze cellen vliegen niet in brand, dus hoeven ze niet op afstand van elkaar te staan. Je zou ze daardoor kunnen stacken en op hetzelfde oppervlak meer energieopslag kwijt kunnen dan bij de huidige lithiumbatterijparken.’