Klant met zonnepanelen verslaat Vattenfall, rechter veegt terugleverkosten per direct van tafel

Het verbod geldt alleen voor deze ene klant, maar is direct van kracht, ook als Vattenfall in hoger beroep gaat. Dat heeft de rechtbank Amsterdam bepaald. Het is niet de eerste keer dat de energieleverancier op dit punt verliest: eerder oordeelde een rechter al dat Vattenfall bij 2 klanten met zonnepanelen geen terugleverkosten mocht rekenen.

Brief uit 2020
De klant heeft sinds 2002 een contract voor gas en stroom bij – de voorganger van – Vattenfall en levert sinds 15 juli 2020 stroom van zijn zonnepanelen terug. Bij de start daarvan stuurde Vattenfall hem een brief. ‘Als u méér energie opwekt dan u verbruikt, houdt u energie over en die levert u aan ons terug. Elk jaar ontvangt u hiervoor van ons een terugleververgoeding’, stond daarin. Over kosten werd niets gezegd.

Sinds 1 juli 2024 rekent Vattenfall vaste terugleverkosten aan alle klanten met zonnepanelen. De klant stapte naar de rechter en eiste een verbod. Volgens hem is de brief uit 2020 de overeenkomst over het terugleveren, staat daarin niets over kosten en zijn er geen algemene voorwaarden op van toepassing.

Eigen risico Vattenfall
De kantonrechter geeft de klant gelijk. Beide partijen waren het erover eens dat de afspraak over terugleveren losstaat van het contract voor de levering van gas en stroom. De algemene voorwaarden van dat leveringscontract, met daarin de mogelijkheid om voorwaarden te wijzigen, gelden daardoor niet voor het terugleveren.

Volgens de rechter had Vattenfall als professionele partij zelf moeten regelen dat het later kosten kon invoeren. ‘Nu zij dit heeft nagelaten, komt dit voor haar risico’, staat in het vonnis. En verder: ‘Het is Vattenfall zelf die bij de totstandkoming zichzelf de mogelijkheid heeft ontzegd om kosten aan [de klant] in rekening te brengen en daarvan kan zij [de klant] nu achteraf geen verwijt maken.’

Redelijk vergoeding niet negatief
De klant had er wel rekening mee moeten houden dat de hoogte van de terugleververgoeding kon veranderen, vindt de rechter, maar niet dat hij zou moeten gaan betalen. De wet bepaalt bovendien dat de redelijke vergoeding voor teruggeleverde stroom niet negatief mag zijn.

Uit de stukken van Vattenfall leidt de rechter af dat de vergoeding die de klant krijgt inmiddels lager is dan de terugleverkosten, zodat hij er ‘anders dan hij mocht verwachten bij het aangaan van de terugleverovereenkomst’ geld op toelegt.

Toezichthouder helpt niet
Vattenfall voerde aan dat zonnepanelen bij klanten aantoonbaar extra kosten veroorzaken, die tot 1 juli 2024 over alle klanten werden verdeeld, ook over klanten zonder zonnepanelen. Het bedrijf wees op de Autoriteit Consument en Markt (ACM), die concludeerde dat de terugleverkosten niet onredelijk zijn en dat leveranciers er geen extra marge op maken.

Dat is voor de rechter geen reden om anders te beslissen. Het oordeel van de toezichthouder ‘brengt nog niet mee dat daar eenzijdig door Vattenfall kan worden ingegrepen in een individuele overeenkomst’. Ook het Europese consumentenrecht staat volgens de rechter in de weg: voor een consument moeten bij het sluiten van een overeenkomst de financiële gevolgen duidelijk zijn.

Geen onvoorziene omstandigheden
Vattenfall vroeg de rechter ook om de afspraak aan te passen wegens onvoorziene omstandigheden. Bij de start in 2020 zou geen rekening zijn gehouden met de exponentiële groei van het aantal zonnepanelen en de kosten daarvan. De klant stelde daartegenover dat die kosten al ver voor 2020 bestonden en dat Vattenfall klanten zelf heeft aangespoord om zonnepanelen te kopen.

De rechter wijst het verzoek af. Een overeenkomst kan alleen bij hoge uitzondering worden opengebroken, en Vattenfall heeft niet concreet gemaakt dat de verhouding tussen wat beide partijen leveren ernstig verstoord raakt als deze klant geen terugleverkosten betaalt. Ook de wetswijziging per 1 januari 2027, die de salderingsregeling beëindigt en waardoor terugleverkosten alleen nog mogen worden gerekend aan klanten die terugleveren, verandert dat volgens de rechter niet.

De zaak is nog niet afgerond. De klant wil ook dat de bepaling waarmee Vattenfall zijn algemene voorwaarden ‘altijd’ mag veranderen, oneerlijk wordt verklaard. Vattenfall krijgt op 23 oktober de gelegenheid daarop te reageren.