Netbeheerders luiden noodklok, zonder politieke keuzes over groen gas en warmtenetten stagneert de energietransitie

De netbeheerders doen de oproep in hun inbreng in voor het commissiedebat Voortgang Klimaatbeleid. De kern: de aanleg van energie-infrastructuur duurt jaren, en de keuzes die nu uitblijven, bepalen hoeveel ruimte Nederland over 10 jaar heeft om te wonen, te werken en te verduurzamen.

5 punten
Ondernemers die willen uitbreiden of verduurzamen, lopen aan tegen een vol stroomnet, waardoor woningbouwprojecten stagneren en investeringen worden uitgesteld. Netcongestie kost de samenleving naar schatting 10 tot 40 miljard euro per jaar.

Netbeheer Nederland vraagt de Tweede Kamer 5 punten richting te geven en financiering te regelen.

Groen gas moet mogen
Het meest urgente punt is de bijmengverplichting voor groen gas. Bij zo’n verplichting zijn energieleveranciers gehouden een vast aandeel groen gas aan het aardgasnet toe te voegen. Die verplichting moet investeringszekerheid bieden voor producenten en invoering in 2027 mogelijk maken. Netbeheer Nederland vraagt de Kamer het kabinet ook te verplichten uiterlijk 2 jaar na inwerkingtreding te beoordelen of de verplichting na 2031 kan worden verhoogd en tot 2040 kan worden verlengd.

Parallel daarmee vragen de netbeheerders een volwaardige rol voor slimme hybride warmtepompen. Dat zijn combinaties van een warmtepomp en een gasketel waarbij de ketel alleen bijspringt op de koudste dagen, met groen gas als toekomstige brandstof. Ze zijn snel te installeren, flexibel aanstuurbaar en kunnen druk op het stroomnet verlichten op plekken waar een warmtenet of volledig elektrische oplossing voorlopig niet haalbaar is. ‘Sluit de hybride warmtepomp niet bij voorbaat uit als structureel onderdeel van het toekomstige energiesysteem’, aldus Netbeheer Nederland. Standaard slimme aansturing moet bovendien vanaf 2029 de norm zijn voor hybride en volledig elektrische warmtepompen.

Warmtenetten wachten op geld
Het kabinet wil voor 2030 in totaal 200.000 extra aansluitingen op warmtenetten realiseren, maar warmtebedrijven kunnen alleen investeren als er langjarige zekerheid is over financiering, tarieven en risico’s. Netbeheer Nederland vraagt de Tweede Kamer om bij de Voorjaarsnota 2027 voldoende middelen te reserveren voor warmteprojecten die vóór 2030 van start moeten gaan, inclusief een toereikende Warmtenetten Investeringssubsidie en een waarborgfonds voor investeringsrisico’s.

Netbeheer Nederland vraagt verder om in 2027 per industriecluster duidelijkheid te geven over de benodigde infrastructuur voor elektriciteit, waterstof, groen gas, warmte en CO2-afvang en -opslag (ccs). Door de lange doorlooptijden moeten bedrijven en netbeheerders ruim vóór 2030 weten welke infrastructuur waar wordt aangelegd, wie daarvoor verantwoordelijk is en hoe de financiële risico’s worden verdeeld.

Uitstel maakt het duurder
De netbeheerders sluiten af met 2 bredere verzoeken. Het kabinet moet concrete scenario’s uitwerken voor de weerbaarheid van het energiesysteem, zodat duidelijk wordt welke opslag, reserves en regelbare capaciteit nodig zijn, hoe afhankelijk Nederland wordt van energie-import en welke kwetsbaarheden ontstaan rond grondstoffen, technologie en digitale systemen. Die keuzes moeten aan de Kamer worden voorgelegd.

Bovendien vragen de netbeheerders het Nationaal Plan Energiesysteem (NPE) te verbinden aan concrete maatregelen, structurele middelen en een financieel onderbouwd uitvoeringspad. ‘Uitstel van keuzes maakt de opgave niet kleiner, maar vooral duurder. De Tweede Kamer is nu aan zet’, aldus Netbeheer Nederland.