‘Slechts’ 15 procent Vlaamse boeren heeft batterij, zonnepanelen wel massaal omarmd

De Boerenbond bevroeg zijn ledenpanel over energie op het landbouwbedrijf. De uitkomst is eenduidig: wie investeerde in hernieuwbare energie, koos in meer dan 9 op de 10 gevallen voor zonnepanelen. Andere technieken zoals zonneboilers, kleine windturbines en pocketvergisters blijven vooralsnog een uitzondering.

Melkveehouders lopen voorop
De adoptie verschilt sterk per sector. Bij melkveebedrijven nam bijna 9 op de 10 respondenten al maatregelen. Dat is volgens de onderzoekers geen toeval: het elektriciteitsverbruik is er vrij constant door de constante vraag van melken, koelen en ventileren, waardoor zelf opgewekte stroom direct kan worden benut.

Bij akkerbouw- en vleesveebedrijven liggen de kaarten anders. Het energieverbruik is er lager of de piekvraag valt net in een periode van lage zonnestroomopbrengst, zodat bijkomende opslagcapaciteit nodig is.

Sector 32 procent zelfvoorzienend
Gemiddeld voorziet de Vlaamse land- en tuinbouwsector voor 32 procent in zijn eigen energiebehoefte. Slechts 1 op de 10 bedrijven haalt op jaarbasis voldoende hernieuwbare energie binnen zijn eigen muren voor zowel elektriciteit als warmte; een beperkte groep produceert zelfs meer dan ze zelf verbruiken.

60 procent van de opgewekte zonne-energie wordt binnen een kwartier op het bedrijf zelf verbruikt, zo blijkt uit cijfers van het Agentschap Landbouw en Zeevisserij. In 2023 was de totale zonne-energieproductie van de Vlaamse landbouwsector goed voor 20 procent van de elektriciteitsvraag van de hele sector.

Batterij nog geen vanzelfsprekendheid
Ondanks de brede adoptie van zonnepanelen beschikt slechts 15 procent van de bevraagde landbouwers al over een batterij. De voornaamste drempels zijn het onzekere rendement en de hoge investeringskosten, elk aangehaald door 34,7 procent van de respondenten. Daarna volgen concurrerende investeringsbehoeften op het bedrijf en het ontbreken van directe urgentie.

Regelgeving en netcapaciteit vormen aanvullende drempels. Een deel van de respondenten geeft bovendien aan dat een stopzetting van het bedrijf in zicht komt, wat investeringsbeslissingen verder bemoeilijkt. ‘Mochten we zeker weten dat onze dochter het bedrijf kan voortzetten, dan zouden we de investeringskeuze en -kosten anders kunnen interpreteren’, duidt een van de deelnemers.

Helft wil uitbreiden
Toch wil de sector niet stilstaan. Meer dan de helft overweegt binnen 5 jaar bijkomende investeringen in hernieuwbare energie; 1 op de 4 heeft daarvoor al concrete plannen. Die richten zich hoofdzakelijk op energieopslag en uitbreiding van het aantal zonnepanelen.

Op het vlak van elektrificatie is het animo beperkter. Een kwart wil er verder op inzetten, terwijl de helft aangeeft er momenteel geen plannen voor te hebben. Ruim 48 procent is niet van plan fossiele brandstoffen te vervangen door elektriciteit. 1 op de 10 respondenten toont interesse in een warmtepomp. Onder melkveehouders overweegt eenzelfde aandeel te investeren in een pocketvergister: een techniek die tegelijk hernieuwbare energie produceert en de methaanuitstoot van vee verlaagt.