Stroomnet hoog op agenda in Troonrede, koning noemt vasthouden aan fossiele economie ‘geen slimme zet’

De koning opent het politieke werkjaar traditiegetrouw met het voorlezen van de Troonrede op Prinsjesdag. Willem-Alexander stond meermaals stil bij het klimaat.

Meer gewicht
Zo was de extreme droogte van de voorbije zomer direct verwerkt in de tekst van de Troonrede. De koning noemde de ‘extreem droge zomer’ expliciet als aanleiding voor meer klimaaturgentie: ‘De economie van morgen kan niet anders zijn dan schoon en duurzaam. De zomer van 2026 onderstreept dat een ambitieus nationaal en internationaal klimaatbeleid hard nodig is.’

Daarmee kreeg energie dit jaar beduidend meer gewicht dan in de Troonrede van 2025, toen de energietransitie slechts eenmaal in een bijzin werd vermeld.

Fossiel is passé
Over de te volgen koers is de koning ondubbelzinnig: ‘Vasthouden aan de fossiele economie is economisch gezien geen slimme zet, zeker niet op termijn.’

De energietransitie werd in de Troonrede ook nadrukkelijk gekoppeld aan geopolitieke zelfstandigheid: ‘In een instabiele wereld wordt het belang van energieonafhankelijkheid steeds groter’, aldus Willem-Alexander Als pijlers van het toekomstige energiesysteem noemt de Troonrede kernenergie, wind op zee, waterstof en de opslag van CO2.

Stroomnet eindelijk benoemd
Opvallend is de expliciete aandacht voor de opgave van het stroomnet. De koning stelde dat Nederland ‘slimmer moet omgaan met de pieken en dalen in het aanbod’ van elektriciteit en dat uitbreiding van het stroomnet ‘hoog op de agenda staat’. Netcongestie beheerst al enkele jaren de politieke agenda, maar vond tot nu toe zelden een weg naar de Troonrede. De investeringskosten voor het stroomnet lopen inmiddels op tot ruim 15 miljard euro per jaar.

Wie in de Troonrede hoopte iets te horen over ‘zonne-energie’ of ‘zonnepanelen’, kwam bedrogen uit. Net als in 2025 werd zonne-energie niet genoemd. Ook energieopslag en elektrisch rijden kwamen dit jaar niet voor in de tekst van de toespraak van de koning.