Eigenaren zonnepanelen weten eindelijk waar ze aan toe zijn: terugleverkosten moeten vanaf 2027 per kilowattuur op factuur

De wijziging van de Energieregeling is deze week gepubliceerd in de Staatscourant. Minister Stientje van Veldhoven van Klimaat en Groene Groei geeft daarmee uitvoering aan de verplichting uit de Energiewet om regels te stellen over het op uniforme wijze presenteren en factureren van de kosten en voorwaarden voor het terugleveren van zelfopgewekte stroom.

Gevolg amendement VVD
Die verplichting kwam via een amendement van Tweede Kamerlid Silvio Erkens (VVD) in de wet terecht, tegelijk met het besluit om de salderingsregeling per 1 januari 2027 af te schaffen. De minister kondigde de nieuwe regels eerder dit jaar aan, waarna een openbare consultatie volgde.

Twee nieuwe verplichtingen
De regeling voegt twee bepalingen toe aan de Energieregeling. Ten eerste moeten energiebedrijven bij het presenteren van een aanbod voor teruglevering aangeven hoe zij de terugleverkosten berekenen. Volgens de minister legt dit artikel de bestaande praktijk vast. Energiebedrijven houden daarbij hun vrijheid in de kostenstructuur, maar de berekeningswijze moet transparant en begrijpelijk worden gepresenteerd. Dat moet consumenten helpen om vooraf beter in te schatten welk aanbod het beste past bij de hoeveelheid stroom die zij verwachten terug te leveren.

Ten tweede moeten de totale terugleverkosten op de factuur voortaan ook worden uitgedrukt in euro per teruggeleverde kilowattuur. Deze verplichting geldt alleen voor huishoudens en micro-ondernemingen. Zo kan een consument met zonnepanelen eenvoudiger berekenen wat de teruglevering hem netto oplevert: de terugleververgoeding minus de terugleverkosten, beide in euro per kilowattuur. Uit eerder onderzoek bleek dat de terugleververgoeding tot een factor 20 verschilt per leverancier.

Wijzigt het tarief binnen een factuurperiode, bijvoorbeeld bij een variabel contract, dan ligt het volgens de minister in de rede om de kosten en volumes van voor en na die wijziging apart weer te geven. Dat is relevant voor de eerste factuur van 2027, waarin de overgang naar het einde van de salderingsregeling valt. Energie-Nederland had gevraagd om de nieuwe berekening niet toe te passen op terugleverkosten uit 2026, maar de minister houdt vast aan de datum van 1 januari 2027 voor iedere factuur.

Advies ACM niet overgenomen
De Autoriteit Consument & Markt (ACM) beoordeelde de regeling als uitvoerbaar en handhaafbaar, maar plaatste stevige kanttekeningen. Volgens de toezichthouder bereiken de wijzigingen de doelen van transparantie, begrijpelijkheid en vergelijkbaarheid onvoldoende, omdat energiebedrijven de terugleverkosten nog steeds op verschillende manieren in rekening mogen brengen. De verplichte vermelding per kilowattuur op de factuur zorgt volgens de ACM alleen voor transparantie achteraf en bevordert de vergelijkbaarheid bij het afsluiten van een contract maar minimaal. De waakhond adviseerde daarom om energiebedrijven wettelijk te verplichten de terugleverkosten per teruggeleverde kilowattuur in rekening te brengen, inclusief overgangsrecht voor lopende contracten.

Ingrijpen in vrije prijsvorming
De minister neemt dat advies niet over. Een wettelijk voorgeschreven uniforme kostenberekening zou volgens haar ingrijpen in de vrije prijsvorming en energiebedrijven de mogelijkheid ontnemen om op verschillen in kostenstructuur te concurreren. Dat zou de keuzemogelijkheden voor consumenten beperken en innovatie in de markt voor teruglevering kunnen belemmeren, zeker nu het na de afschaffing van de salderingsregeling aantrekkelijker wordt om terug te leveren aan een andere partij dan de eigen leverancier. Een dergelijke ingreep staat volgens de minister bovendien op gespannen voet met de Europese Elektriciteitsrichtlijn.

Ook het voorstel van de ACM om de woorden ‘zelfopgewekte hernieuwbare’ te schrappen uit de wet- en regelgeving wijst de minister af. De toezichthouder stelt dat het onmogelijk is om onderscheid te maken tussen teruggeleverde stroom die zelf is opgewekt en hernieuwbaar is, en stroom die dat niet is, waardoor goed toezicht niet mogelijk is. De minister houdt echter vast aan de reikwijdte van de Energiewet, die aansluit bij de Europese richtlijn voor hernieuwbare energie.

Consumentenbond niet gehoord
Tijdens de consultatie kwamen 9 reacties binnen. Holland Solar, Vereniging Eigen Huis en de Zonnestroomproducentenvereniging (ZPV) verwelkomden de verduidelijking voor consumenten met zonnepanelen; ook Energie-Nederland onderschreef het belang van een begrijpelijkere factuur. Diverse partijen, waaronder Vereniging Eigen Huis en ZPV, drongen erop aan om uitsluitend een tarief per teruggeleverde kilowattuur toe te staan en andere kostenconstructies zoals vaste bedragen of staffels uit te sluiten. De Consumentenbond eiste eerder al een vaste rekenmethode. Deze voorstellen zijn om dezelfde reden als het ACM-advies niet overgenomen, ze zouden de vrije prijsvorming belemmeren.

ZPV vroeg daarnaast om limitatief vast te leggen welke kostenelementen als terugleverkosten mogen worden aangemerkt. Volgens de minister is dit al geregeld in de gewijzigde Energiewet: energiebedrijven mogen vanaf 2027 alleen redelijke kosten in rekening brengen die direct of indirect samenhangen met de teruglevering. Het verzoek van ZPV om de ACM te verplichten minstens 2 keer per jaar te rapporteren over de naleving, wijst de minister eveneens af; de ACM bepaalt als onafhankelijke toezichthouder zelf hoe en hoe vaak zij rapporteert.

Meerdere respondenten uitten zorgen over de redelijkheid van de terugleverkosten en over de wettelijke minimumvergoeding van 50 procent van het leveringstarief, die tot 2030 geldt. Die zorgen vallen volgens de minister buiten het kader van deze regeling. De kosten die energiebedrijven maken doordat die minimumvergoeding hoger kan uitvallen dan de economische waarde van de stroom, mogen overigens niet als terugleverkosten worden doorberekend.

De regels voor terugleverkosten treden in werking op 1 januari 2027.