PV CYCLE: ‘Illegaal transport afgedankte zonnepanelen moet halt toe worden geroepen’

PV CYCLE verzamelde in 2025 1.785 ton afgedankte zonnepanelen, 20 procent meer dan in 2024. Komt de grote golf op gang?
‘Het is een kleine fractie op het totaal. De lijn stijgt, maar minder dan verwacht. Dat zien we ook elders. Zo lag in Duitsland in 2010 al veel vermogen op daken. Dat komt echter nog niet terug als afval. De levensduur van zonnepanelen bewijst zichzelf. Huishoudens denken niet per definitie economisch; blijft een oude installatie gewoon energie geven, dan zijn velen daar tevreden mee. Bij grote pv-projecten speelt economische levensduur wel. Repowering blijft echter achter, ook door geopolitieke schokken, nu rond Iran. Die doen het hele investeringssysteem stilvallen door onzekerheid.’

Er zijn nu 435 bedrijven bij jullie aangesloten. Zit daar groei in?
‘We sporen doorlopend actief freeriders op, onder meer door het aanspreken van bedrijven op beurzen. Er is altijd wel weer iemand die zijn zaken niet op orde heeft. Maar dat zijn enkele bedrijven. Sommigen vallen ook af – omdat ze stoppen of zich focussen op andere technologieën. Ons ledenaantal blijft rond de 400 schommelen. Daarmee vertegenwoordigen we echter zo’n 99,9 procent van de markt. Daar is de verplichte, zichtbare Belgische milieubijdrage op de pv-factuur die via een cascadesysteem terugvloeit naar PV CYCLE in belangrijke mate debet aan. Voor zo’n langlevend product is dat wat mij betreft het beste systeem. Zo bouwen we een fonds op waarmee we de kosten goed afdekken. Zelfs als de markt morgen volledig stilvalt, kunnen we nog jaren vooruit.’

Ingezamelde zonnepanelen komen respectievelijk voor 65, 34 en 0,2 procent vanuit Vlaanderen, Wallonië en Brussel. Wat zegt dat? Zijn de 102 inzamelpunten van PV CYCLE voldoende?
‘Die percentages liggen in lijn met wat er is geïnstalleerd in die regio’s. Relatief gezien doen ze het even goed. We blijven wel zoeken naar bijkomende inzamelpunten. Zo mogen er in Brussel nog een paar bij, maar beschikbare ruimte is een probleem. De richtlijn die we samen met de overheid hanteren, is maximaal 40 kilometer tussen locaties. Realistisch is dat niet overal, bijvoorbeeld in de Ardennen. Bij grote volumes, die bijvoorbeeld vrijkomen bij vervanging van een zonnedak van een bedrijf, organiseren we sowieso een directe ophaling. Van grote gaten is dus geen sprake.’

Jullie hebben het over 86 procent recycling van zonnepanelen, en ruim 96 procent valorisatie. Dat zit in glas en aluminium?
‘Voornamelijk. We bekijken nu met de verwerkers de volgende stap, en overleggen met de Vlaamse overheid over definities. Neem glasscherven met antimoon die in cementblokken verwerkt worden. Het ene land noemt dat recycling, een ander benoemt dat als landstorten. Een derde zegt: “we weten het niet, we noemen het maar recovery”. Ik wil daar op termijn meer structuur in, liefst binnen een Europees model, anders vergelijk je constant appels met peren.’

Wat moet het doel zijn van de sector?
‘Leg gerust targets op per materiaalstroom in Europese wetgeving, zoveel procent zilver, koper of glas bijvoorbeeld. Ik ben daar niet bang voor. Hou daarbij wel rekening met de veranderende materiaalsamenstelling: nieuwe glas-glaszonnepanelen bevatten al minder zilver, aluminiumframes worden dunner. Vergeet die inzameltargets. Wat is de toegevoegde waarde van een doel van 65 procent, zoals verkocht de voorbije 3 jaar, voor producten met een enorm lange levensduur?’

Is er voldoende verwerkingscapaciteit in België, nu en gepland?
‘Ik vroeg me 20 jaar geleden nog af hoe we die zonnepanelen ooit zouden kunnen recycleren. Inmiddels is van alles mogelijk: shredderen, pyrolyse, chemische recyclage... In België werken we momenteel met 3 recyclingbedrijven, waarvan er één even on hold staat vanwege het opbreken van een verwerkingslijn. Die gaat naar het next level. Andere afvalverwerkers zien kansen ontstaan en denken na over eigen capaciteit. Er zijn ook best veel start-ups die vanaf scratch met innovatieve methodieken komen, ook in ons land. Wie het op de lange duur gaat redden, moeten we nog zien. Maar ik ben zeker niet ongerust. Zelfs als maar de helft van wat in de pijplijn zit lukt, hebben we genoeg. En lukt het hier niet, dan vast elders.’

Hoe verhoudt de kostprijs van recycling zich tot de waarde van de teruggewonnen materialen?
‘De milieubijdrage is nodig: je betaalt nog altijd kosten aan de verwerker. In sommige landen nemen die al af, en dat zal doorzetten naarmate er meer volume komt. Maar wordt het materiaal in zonnepanelen tegelijk minder waard, vanwege aluminium vervangen door staal en zilver door iets anders bijvoorbeeld, dan compenseert dat die besparing weer. De ultieme doelstelling is dat de kosten voor de producent naar nul gaan: dat de waarde van materialen en recycling ervan alle kosten dekken. Maar realistisch gezien zal ik dat zelf niet meer meemaken, en ik zie het ook niet na mij gebeuren.’

Is de sector klaar voor de grote golf aan zonnepanelen die vroeg of laat komt, of zijn er nog grote hobbels op de weg?
‘Ik spreek niet graag over hobbels. Maar een belangrijk probleem dat al jaren op de agenda staat, betreft hergebruik. Er verlaten nu veel afgedankte zonnepanelen de Europese Unie (EU), onder meer richting de Sahel, Afghanistan en Pakistan. Daar is in principe niets mis mee, maar wel als dat illegaal gebeurt. Het papierwerk klopt vaak niet. Heel wat zendingen bevatten ook effectief afval, opgekocht op de zwarte markt door spelers zonder scrupules. Nochtans bestaat het wetgevend kader daarvoor al 40 jaar.’

Wat is dat wetgevend kader, en hoe los je dit op?
‘Het Verdrag van Bazel regelt alle overbrengingen van afval, ook afgedankte elektrische en elektronische apparatuur (AEEA) zoals zonnepanelen. Dat vertaalde de EU in de Waste Shipment Regulation. Verschepen mag op 3 voorwaarden: een contract tussen verzender en ontvanger, of minstens een factuur, een bewijs van een test op functionaliteit en veiligheid en een schriftelijke bevestiging op briefhoofd dat het geen afval betreft. In de praktijk worden die regels gewoon niet gevolgd. Daarom werken we aan een normering, die hopelijk dit jaar gepubliceerd wordt, als opstap naar een echte norm bij het IEC. Die geeft milieu-inspecties dan een toetsingskader om te handhaven.’