Vol stroomnet? Netbewust bouwen lost woningprobleem gewoon op

CE Delft onderzocht in opdracht van de Werkgroep Netbewuste Nieuwbouw de maatschappelijke kosten en baten van vijf manieren om woonwijken op een stroomnet met beperkte capaciteit te realiseren. In de werkgroep werken de provincies Utrecht, Flevoland en Gelderland samen met het ministerie van Volkshuisvesting en Ruimtelijke Ordening (VRO), netbeheerders, woningcorporaties en marktpartijen. De provincie Utrecht, waar sinds 1 juli een tijdelijke aansluitstop geldt, ziet de resultaten als onderbouwing om netbewust bouwen verder te stimuleren.

Referentie: 820 woningen
In het referentiescenario, waarbij traditioneel wordt gebouwd, passen binnen de beschikbare netcapaciteit 820 woningen. In scenario A, waarbij woningen worden gebouwd met betere thermische isolatie en een efficiënter warmtepompsysteem, stijgt dat aantal naar 1.000 stuks. Scenario B, met de hoogste isolatieprestaties en bodemwarmtepompen, maakt 1.250 woningen mogelijk op dezelfde netaansluiting; dat zijn er 430 meer dan bij traditionele bouw.

Twee wijkoplossingen zijn ook doorgerekend. Scenario C voorziet in een buurtbatterij met een gasturbine als back-up die piekbelasting opvangt; scenario D gaat uit van alleen een gasturbine. Beide wijkoplossingen maken ook 1.000 woningen mogelijk. In scenario E, waarbij pas gebouwd wordt nadat het net is verzwaard – met de aanname dat dit in 2040 klaar is – is het maatschappelijk resultaat negatief: niet door de kosten van de netverzwaring zelf van circa 200.000 euro, maar door het jarenlang uitgestelde woongenot.

Scenario B levert meeste op
Voor 4 van de 5 scenario’s is de maatschappelijke balans positief. Scenario B scoort het hoogst met een nettovoordeel van 6 miljoen euro, omdat de baten van 430 extra woningen zwaarder wegen dan de meerkosten van het zeer netbewuste bouwen. Scenario A heeft een positief saldo van 1,9 miljoen euro; de wijkoplossingen C en D komen uit op respectievelijk 4 en 4,3 miljoen euro. Eerder berekenden netbeheerders al dat netbewust bouwen 30 miljard euro kan besparen op de totale investeringsopgave voor het stroomnet.

Kosten en baten verdeeld
De baten van netbewust bouwen zijn hoofdzakelijk maatschappelijk van aard en worden uitgedrukt in woongenot: de waarde die meer beschikbare woningen vertegenwoordigen voor mensen die nu geen woning kunnen vinden. Dat voordeel landt niet direct bij individuele partijen. De meerkosten belanden in de praktijk bij eigenaar-bewoners, woningcorporaties en huurders, als de projectontwikkelaar zijn hogere bouwkosten doorberekent in de verkoopprijs. Als dat niet lukt, moet de ontwikkelaar elders bezuinigen, wat grondprijzen drukt en gemeenten inkomsten kost.

CE Delft beveelt aan via beleid netbewuste oplossingen op zowel woning- als wijkniveau te stimuleren, en afspraken te maken over de kostenverdeling. Het ministerie kondigt een eigen vervolgonderzoek aan naar de kosten en baten van netbewust bouwen.