Elektrisch rijden in Nederland: ‘Prinsjesdag wordt cruciaal’

Waarom houdt ING zich bezig met elektrische voertuigen?
‘Ik werk als sectoreconoom transport, logistiek en automotive bij ING Research. Dat is een onderzoeksbureau binnen onze organisatie. We genereren kennis voor onze interne en externe stakeholders, bijvoorbeeld ondernemingen met bedrijfswagens en leasemaatschappijen. Voor onszelf is het belangrijk om trends en ontwikkelingen in sectoren nauw te volgen en klanten willen weten hoe wij tegen die versnelling van elektrificatie aankijken, wat we verder verwachten en wat dat betekent voor ons financieringsbeleid en hun eigen koers, bijvoorbeeld rondom de restwaardeontwikkeling van elektrische auto’s.’

Het is puur zakelijk?
‘We ondersteunen de transitie naar elektrisch vervoer (ev) ook zelf. Zo hebben we een 100 procent elektrisch leasebeleid en zijn mede-deelnemer in de coalitie Anders Reizen, die heeft afgesproken om dat vanaf 2025 te doen voor nieuwe leaseauto’s van medewerkers. Mensen en bedrijven zijn nog steeds vrij in hun keuze, maar waar mogelijk ondersteunen we de elektrificatie met het oog op het grotere belang van de energietransitie.’

Hoe komt ING tot deze inzichten?
‘We doen 2 keer per jaar onderzoek naar de automotive-sector en geven daarbij telkens een nieuwe verwachting voor het lopende jaar en het jaar erna. Daarin kijken we onder meer naar de verwachte autoverkoop en naar het aandeel elektrisch, zowel binnen de leasemarkt als in het totaal. De laatste editie van onze vooruitzichten automotive publiceerden we vorige maand.’

Daarin ging veel aandacht uit naar de pseudo-eindheffing…
‘Dit is dan ook een belangrijke beleidsmaatregel voor volgend jaar; feitelijk een boete op het als werkgever in de markt zetten van nieuwe niet-elektrische leaseauto’s, eigenlijk een extra bijtelling. We hebben het over een heffing over de cataloguswaarde van fossiele en hybride auto’s, van 12 procent per jaar, voor de hele leaseperiode. Volledig elektrische auto’s zijn vrijgesteld.’

Wat is de status, wat gaat die teweegbrengen?
‘Iedereen gaat ervan uit dat deze maatregel er komt en echt voor versnelling gaat zorgen. Hij staat in de regeringsplannen voor volgend jaar. In theorie zou hij nog gecanceld kunnen worden, maar de kans daarop is heel klein. Ook de leasebranche gaat er inmiddels wel vanuit dat hij doorgaat. De definitieve bevestiging volgt op Prinsjesdag, als het kabinet de begroting en de belastingplannen presenteert.’

Welk effect verwachten jullie?
‘Het grootste deel van de nieuwe auto’s gaat naar de zakelijke markt, momenteel iets boven de 60 procent van alle nieuwe auto’s. Veel grote bedrijven zijn al overgestapt op elektrisch. Toch verwachten we dit jaar nog een eindspurt aan benzineauto’s en plug-in hybrides, want met een overgangsregeling kun je tot eind dit jaar nog onder de pseudo-eindheffing uit. Vanaf volgend jaar is dat niet meer mogelijk en het is een te hoge boete om te negeren. Die gaat de zakelijke markt op zijn kop zetten. Nederland gaat versneld naar 100 procent volledig elektrisch, mogelijk al voor 2030.’

Dat geldt niet voor het totale Nederlandse wagenpark…
‘Over de hele linie worden heel weinig nieuwe auto’s op kenteken gezet. Ons nationale wagenpark telt ruim 9,4 miljoen auto’s, en daar komen jaarlijks nu maar zo’n 380.000 nieuwe auto’s bij: een vervangingsratio van 4 procent. Volledige vernieuwing duurt daardoor heel erg lang. Wat er wél vernieuwt, komt nu vooral van de zakelijke markt – maar dat alleen is niet genoeg. Ook particulieren, goed voor 88 procent van het autobezit, moeten dus meer elektrische auto’s gaan aanschaffen om de versnelling erin te krijgen. Zij kopen nu echter grotendeels occasions, en dat zijn nog lang niet altijd elektrische auto’s. Zolang zij niet meebewegen, gaat het traag.’

Wat is er nodig om de particuliere markt te versnellen?
‘Je zou opschoning aantrekkelijker kunnen maken, bijvoorbeeld met een inruilregeling of subsidie voor wie een auto van 15 jaar of ouder inruilt tegen een tweedehands elektrische auto. Grotere modellen vinden particulieren nog te duur, maar dat betaalbare A/B-segment komt er steeds meer. Daarnaast moet je tweedehands elektrische auto’s aantrekkelijker maken. En belangrijk is ook dat de wegenbelasting niet veel hoger uitpakt dan bij een benzineauto. Nederland is een occasionland. Er verdwijnen nog steeds veel elektrische tweedehandsjes naar het buitenland. Ze lekken weg en dat is niet goed. Je moet die auto’s binnen boord houden.’

Dat gaat allemaal ook gebeuren?
‘Het kabinet kijkt ernaar. Ook daarover verwachten we meer nieuws op Prinsjesdag. De opschoningsregeling zelf is al besproken in de voorjaarsnota en als crisismaatregel bij hoge brandstofprijzen. Hij ligt op tafel bij beleidsmakers. Definitief is die echter nog niet. Ik ben dus benieuwd wat de derde dinsdag van september gaat brengen. En dan is er nog de brandstofaccijns: de korting uit het verleden moet worden teruggedraaid. Dat levert steeds kritiek op. Met de hogere tarieven aan de pomp van nu is dat niet anders. Maar ook dat kan elektrisch rijden verder aantrekkelijk maken. We hebben het afgelopen half jaar met de extra vraag naar elektrische auto’s gezien dat autorijders gevoelig zijn voor prijsprikkels.’