Gemeenten krijgen 197 miljoen voor verbeteren leefkwaliteit bij nieuwe stroomstations

Gemeenten die te maken krijgen met een nieuw hoogspanningsstation of een nieuwe bovengrondse hoogspanningsverbinding van 220 of 380 kilovolt, kunnen straks een specifieke uitkering aanvragen via de Regeling Gebiedsinvesteringen Hoogspanningsprojecten op Land. De regeling maakt deel uit van de bredere versnellingsaanpak van het Landelijk Actieprogramma Netcongestie waarmee het Rijk energie-infrastructuurprojecten sneller van de grond wil krijgen. Het geld is afkomstig uit het Klimaatfonds, dat eerder al miljoenen vrijmaakte voor netcongestie.

Direct omwonenden
Gemeenten mogen het geld inzetten voor investeringen die de leefkwaliteit verbeteren van direct omwonenden en andere betrokkenen rondom het betreffende hoogspanningsproject. Daarbij valt te denken aan groenaanleg, wandel- en fietspaden, speel- en sportvoorzieningen, dorps- of buurthuizen en het verduurzamen van woningen in de directe omgeving.

Een verplicht participatieproces zorgt ervoor dat omwonenden zelf mogen meedenken over hoe het geld wordt besteed. Wie binnen 200 meter van het project woont, moet in ieder geval worden betrokken.

Bedragen per projecttype
De hoogte van de uitkering is afhankelijk van het type hoogspanningsproject. Voor een nieuw hoogspanningsstation van 220 of 380 kilovolt ontvangen gemeenten maximaal 6 miljoen euro; voor een uitbreiding van een bestaand station maximaal 3 miljoen euro. Bij nieuwe bovengrondse hoogspanningsverbindingen geldt een bedrag van maximaal 150.000 euro per kilometer.

Voorwaarde is wel dat het station ten minste 2 keer zo groot wordt of met minimaal 5 hectare uitbreidt, en dat het project gevolgen heeft voor de leefkwaliteit van omwonenden. Hoogspanningsprojecten die volledig op een industrie- of bedrijventerrein liggen, komen niet in aanmerking.

24 kwalificerende projecten
Bij de publicatie van de regeling is een lijst verschenen van 24 hoogspanningsprojecten die in aanmerking komen. Het gaat onder meer om nieuwe stations in Amsterdam Zuidoost, Almere, Boxmeer, Terneuzen en Lelystad, en nieuwe verbindingen zoals Diemen–Lelystad–Ens en Maasbracht–Eindhoven. De lijst wordt jaarlijks bijgewerkt; projecten kunnen worden toegevoegd of juist afvallen als een besluit later wordt vernietigd.

Gemeenten kunnen een aanvraag indienen tussen 15 oktober 2026 en 31 maart 2031. Tegelijkertijd werkt het kabinet aan een vergelijkbare regeling voor hoogspanningsprojecten van 110 en 150 kilovolt.