Adviesorgaan EU vraagt om Europese energieopslagstrategie

De oproep staat in een advies dat het EESC heeft aangenomen op zijn plenaire vergadering, opgesteld door de leden Thomas Kattnig en Konstantinos Mousouroulis.

Energiesoevereiniteit
‘Energieopslagfaciliteiten zijn kritieke infrastructuur, net zo belangrijk als elektriciteitsnetwerken of energiecentrales’, aldus Kattnig. ‘Europa heeft zonder twijfel een gemeenschappelijke opslagstrategie nodig. Zonder opslag is er geen veilige en geslaagde energietransitie. En zonder een opslagstrategie is er geen Europese energiesoevereiniteit. De markt alleen zal de opslagcapaciteit die Europa nodig heeft niet leveren. Strategische publieke investeringen, planning op lange termijn en gerichte regulering zijn onmisbaar.’

Fossiele afhankelijkheid blootgelegd
Het Europese energiesysteem doorloopt ingrijpende veranderingen als gevolg van geopolitieke, economische, klimaat- en sociale factoren. De oorlog van Rusland in Oekraïne legde volgens het comité de structurele zwakheden van de Europese Unie (EU) bloot: afhankelijkheid van fossiele brandstoffen en import, verouderde stroomnetten en hoge prijsvolatiliteit.

Energiebeleid is sindsdien een kwestie van Europese soevereiniteit en strategische autonomie geworden.

Sleutelelement
‘Ondanks de snelle groei van hernieuwbare energie en efficiëntiemaatregelen blijft de Europese energiemix gedomineerd door olie en gas, met een hoge importafhankelijkheid’, licht Mousouroulis toe. ‘De Europese energievoorziening moet onafhankelijker en weerbaarder worden, en opslag is daarin essentieel.’

Energieopslagfaciliteiten zijn in zijn ogen een sleutelelement voor een energiesysteem op basis van hernieuwbare energiebronnen. Als de productie van hernieuwbare energie de vraag overtreft, kan overtollige stroom worden opgeslagen in plaats van verloren te gaan. Die opgeslagen energie is inzetbaar wanneer de zon niet schijnt of de wind niet waait. De oproep om een Europees actieplan voor energieopslag te maken, klinkt al langer.

Technologiemix onvermijdelijk
Omdat geen enkele energieopslagtechnologie alle systeembehoeften dekt, pleit het EESC voor een gecoördineerde inzet van complementaire technologieën, waarbij rekening wordt gehouden met regionale omstandigheden en behoeften. De Europese Commissie moet daarvoor gemeenschappelijke richtlijnen opstellen die energieopslag integreren in nationale energie- en klimaatplannen en marktrisico’s voor grootschalige energieopslaginvesteringen aanpakken. Ook richtlijnen voor batterijen, netbeheer, kritieke grondstoffen, decentrale oplossingen en energiegemeenschappen zijn nodig.

Bovendien moeten volgens het comité thermische opslag en geothermische oplossingen binnen het Europese regelgevings- en financieringskader gelijkwaardig worden behandeld aan andere energieopslagtechnologieën. Dat geldt met name voor hun rol in het vergroenen van stadsverwarming.

Markt schiet tekort
Marktinvesteringen alleen zullen de benodigde energieopslagcapaciteit niet leveren, zo stelt het EESC. Strategische publieke planning, aanvullende publieke financiering, steun van de Europese Investeringsbank en gereguleerde marktmodellen zijn onmisbaar. Technologische vooruitgang moet hand in hand gaan met sociale normen en kwalitatieve werkgelegenheid, inclusief bijscholing en technisch onderwijs.

Het EESC verwelkomt ook de aankondiging van de Europese Commissie om de nationale ontsnappingsclausule voor defensie-uitgaven te verbreden, zodat lidstaten meer ruimte krijgen om te investeren in energieopslagtechnologie en groene energie-infrastructuur. Dat biedt lidstaten extra flexibiliteit om energieopslagtechnologie te financieren.