Consumenten krijgen geld voor slim aansturen thuisbatterij en laadpaal

Netbeheerders Enexis, Liander en Stedin en energieleveranciers Eneco, Essent, Vattenfall, Frank Energie, Zonneplan, Innova Energie, Tibber, Budget Thuis en Quatt Energy kondigen een grootschalige uitbreiding aan van hun gezamenlijke aanpak van netcongestie. Huishoudens in de provincies Gelderland en Utrecht en delen van de Flevopolder en Noord-Brabant kunnen een financiële vergoeding krijgen als zij hun slimme apparaten – naast thuisbatterijen ook laadpalen en warmtepompen – beschikbaar stellen voor sturing door hun energieleverancier.

Volle bak ’s avonds
De drukte op het stroomnet is het grootst in de winter, met name tussen 16 en 21 uur. Op dat moment verwarmen veel mensen hun huis elektrisch, laden ze hun auto op of koken ze met stroom. Op sommige plekken kan het stroomnet die gelijktijdige piekvraag niet meer verwerken. In april werd al bekend dat een deel van de provincie Utrecht te maken krijgt met een tijdelijke aansluitstop, waarbij nieuwe woningen tijdelijk niet op het stroomnet kunnen worden aangesloten.

Laadpalen, thuisbatterijen en hybride warmtepompen zijn bij uitstek geschikt om op piekmomenten slim te worden aangestuurd. Thuisbatterijen kunnen de piekbelasting bovendien actief verminderen door op de juiste tijden op te laden of te ontladen. Zo werd in een proef in het Drentse Ansen duidelijk dat thuisbatterijen de netcongestie tot 6 procent kunnen verlagen.

255 megawatt vrijgemaakt
Energieleveranciers sturen de apparatuur automatisch aan op momenten dat het stroomnet onder druk staat, mede dankzij de vergoeding die netbeheerders beschikbaar stellen. De initiatiefnemers benadrukken dat de auto ’s ochtends gewoon opgeladen voor de deur staat, de woonkamer de juiste temperatuur behoudt en huishoudens hoeven hier zelf niets voor te doen.

Een jaar geleden startten de partijen op bescheiden schaal: 35.000 huishoudens in 21 gebieden konden destijds meedoen. Nu zetten zij een grote stap in opschaling. Op korte termijn streven de partijen naar deelname van 50.000 tot 70.000 huishoudens. De uiteindelijke ambitie is het vrijmaken van 255 megawatt aan flexibel vermogen – vergelijkbaar met het stroomverbruik van de stad Haarlem. Netbeheerders hebben dit vermogen via de leveranciers beschikbaar op het moment dat overbelasting van het stroomnet wordt verwacht. De eerdere proeven met slimme aansturing van thuisapparaten lieten zien dat honderden huishoudens bereid zijn hun stroomverbruik te verschuiven, zolang deelname eenvoudig is en financieel loont.

Marktuitvraag op 1 juli
Op 1 juli publiceren de netbeheerders de marktuitvraag ‘KV Flex Slimme Apparaten’ via inkoopplatform Mercell. Marktpartijen die willen deelnemen, moeten hun apparaten en processen gereed hebben voor november 2026, de periode waarin de druk op het stroomnet het grootst is.

De aanpak richt zich in eerste instantie op de provincies Gelderland en Utrecht en delen van Flevoland en Noord-Brabant Oost, met de ambitie dit daarna stap voor stap uit te breiden naar andere regio’s. Hoe de netbeheerders de vergoeding vaststellen en welke contractvoorwaarden gelden, wordt op 1 juli bekendgemaakt. Marktpartijen kunnen alvast contact opnemen via slimmeapparaten@partnersinenergie.nl.

Uitbreiding blijft noodzakelijk
De netbeheerders benadrukken dat de slimme aansturing van huishoudelijke apparaten een aanvulling is op, niet een vervanging van, structurele investeringen in het stroomnet.

Netbeheerders blijven ook investeren in verzwaring en uitbreiding van de energie-infrastructuur. Zo organiseerde Liander eerder dit jaar een flextender voor 750 megawatt regelbaar vermogen als onderdeel van een breder maatregelenpakket. Naast de propositie Slimme Apparaten werken de netbeheerders ook toe naar opschaling van Netbewust Thuisladen en Netbewust Publiek Laden.

Goed voor net en portemonnee
‘De energietransitie vraagt niet alleen om uitbreiding van het stroomnet, maar ook om slimmer gebruik ervan’, besluit Maarten Otto, voorzitter van Netbeheer Nederland en chief executive officer van netwerkbedrijf Alliander. ‘De situatie is urgent. In april kwam naar buiten dat in een deel van de provincie Utrecht een aansluitpauze volgt. Daarom is het zo belangrijk dat we hier samen in optrekken. Zodat we dit in andere gebieden kunnen voorkomen en in Utrecht zo snel mogelijk oplossen. Dat is de kracht van deze samenwerking.’

Ook staatssecretaris Jo-Annes de Bat (CDA) van Klimaat en Groene Groei is positief over het initiatief. ‘We werken op alle mogelijke manieren aan oplossingen voor het volle stroomnet. Door het net sneller uit te breiden en afspraken te maken met grote bedrijven. Maar ook mensen thuis kunnen helpen. Door de pieken op het stroomnet tegen te gaan zonder in te leveren op comfort. Dat is goed voor de ruimte op het stroomnet én voor de portemonnee’, licht De Bat toe.