Aansluitstop stroomnet Flevopolder-Gelderland-Utrecht voorkomen, vergoeding voor flexibel gebruik thuisbatterijen

Hoogspanningsnetbeheerder TenneT had hier eerder voor gewaarschuwd. omdat het stroomnet in deze regio de grens heeft bereikt. De betrokken partijen nemen stevige maatregelen zodat de aansluiting van woningen en bedrijven met maatschappelijke prioriteit zoveel mogelijk door kan gaan. Dit schrijft staatssecretaris De Bat aan de Tweede Kamer.

Alles uit de kast
‘We hebben de afgelopen maanden alles uit de kast getrokken om een volledige aansluitstop te voorkomen’, aldus staatssecretaris De Bat. ‘De maatschappelijke gevolgen van zo’n stop zijn enorm, onder meer voor de woningbouw. Daarom hebben we bewust ook meer ingrijpende maatregelen afgewogen. Het is positief dat we door de intensieve samenwerking een volledige aansluitstop voor nu hebben voorkomen en bekende grootschalige woningbouwprojecten overal door kunnen gaan.’

De staatssecretaris vervolgt: ‘Tegelijkertijd blijft de pauze in Utrecht een zeer ongewenste boodschap en zijn we ons allemaal bewust hoe ingrijpend de pauze is voor mensen en ondernemers. We zijn bovendien nog niet uit de gevarenzone en de situatie op het stroomnet blijft onze volle aandacht vragen.’

Stroomnet opgeknipt
Het stroomnet loopt met name in de regio Flevopolder-Gelderland-Utrecht tegen de grenzen aan. Ondanks de forse investeringen van de netbeheerders groeit de vraag naar ruimte op het stroomnet tijdens piekmomenten sneller dan de netbeheerders het net kunnen uitbreiden. De situatie op het stroomnet blijft ook met de genomen maatregelen kwetsbaar. De netbeheerders en overheid blijven daarom voortvarend doorwerken met deze aanpak.

Een van de maatregelen om een volledige aansluitstop te voorkomen is het opknippen van het stroomnet in 5 gebieden. Het huidige hoogspanningsnet van Utrecht, Gelderland en de Flevopolder functioneert momenteel als 1 geheel. Door deze opdeling wordt het mogelijk om preciezer en effectiever in te grijpen per gebied. Met het opknippen én de acties is een aansluitstop in 4 van de 5 gebieden voor nu voorkomen en kunnen woningen en bedrijven met maatschappelijke prioriteit aangesloten blijven worden.

Pauze Utrecht
In een deel van de provincie Utrecht is helaas wel een tijdelijke pauze nodig. Ondanks de maatregelen komt de betrouwbaarheid van het stroomnet hier te veel onder druk te staan. Dat betekent dat aanvragen voor een nieuwe of zwaardere aansluiting hier ook voor consumenten op een wachtlijst komen te staan.

Ook bedrijven die willen uitbreiden of nieuwe vestigingen willen openen, kunnen te maken krijgen met vertraging. Afhankelijk van de situatie kan een zwaardere aansluiting nodig zijn, bijvoorbeeld wanneer een bestaand huishouden met een gasketel overschakelt naar een elektrische warmtepomp. De precieze invulling van de pauze wordt de komende tijd uitgewerkt. In alle gebieden, inclusief Utrecht, is ruimte gecreëerd om geplande en bij de netbeheerder aangemelde woningbouwprojecten aan te sluiten. Dit betekent dat de woningbouw doorgaat, maar dat bestaande huishoudens tijdelijk niet kunnen elektrificeren.

Afspraken partijen
De landelijke en regionale overheden en netbeheerders hebben de afgelopen maanden intensief samengewerkt om te zorgen dat het mogelijk blijft om nieuwe woningen aan te sluiten en tegelijkertijd het stroomnet veilig te houden. Ook toezichthouder Autoriteit Consument en Markt (ACM) was hierbij betrokken. De partijen hebben concrete afspraken gemaakt over verschillende maatregelen.

Het stroomnet in Utrecht wordt 2 jaar eerder uitgebreid. Overheden en netbeheerders hebben hier afspraken over gemaakt en deze projecten krijgen voorrang bij de inzet van mensen en materialen. Dit betekent dat cruciale bouwprojecten die oorspronkelijk voor 2029 gepland stonden, nu in 2027 moeten worden afgerond.

Meer flexcontracten
De netbeheerders gaan meer contracten sluiten met bedrijven om minder stroom te gebruiken als het druk is op het stroomnet. Deze flexcontracten zorgen ervoor dat bedrijven op piekmomenten hun stroomverbruik kunnen verminderen of verschuiven naar rustiger momenten. Hiermee wordt de druk op het net verminderd zonder dat fysieke uitbreiding nodig is.

De aannames die in de rekenmachine over toekomstige vraag naar ruimte op het stroomnet gaan, hebben grote invloed op de uitkomsten. De overheden en netbeheerders hebben afgesproken die aannames aan te scherpen zonder onnodig conservatief te rekenen. Dit betekent dat er realistischer wordt gekeken naar de daadwerkelijke groei, zonder onnodige buffers die capaciteit blokkeren.

Thuisbatterijen en laadpaal
Huishoudens in de Flevopolder-Gelderland-Utrecht-regio kunnen vanaf komende zomer worden benaderd door hun energieleverancier met een aanbod voor een vergoeding om zware apparaten zoals warmtepompen, thuisbatterijen of laadpalen minder te gebruiken tijdens piekmomenten. Dit is een nieuwe vorm van vraagrespons waarbij ook kleinverbruikers kunnen bijdragen aan het ontlasten van het stroomnet.

‘Het flexibiliteitspotentieel bij kleinverbruikers wordt nu nog maar beperkt benut, terwijl het juist in stedelijke gebieden van groot belang is omdat daar het aandeel kleinverbruikers relatief groot is’, aldus de staatssecretaris. ‘Om dit potentieel op korte termijn te benutten, zetten netbeheerders een gerichte marktvraag uit voor flexibiliteit. via congestion service providers (csp’s), waaronder energieleveranciers, worden huishoudens benaderd om tegen vergoeding hun verbruik van bijvoorbeeld warmtepompen, thuisbatterijen en laadpalen tijdelijk te verschuiven naar rustige momenten.’

De marktuitvraag is erop gericht om al komende winter flexibiliteit bij kleinverbruikers te kunnen inzetten. Netbeheerders Liander en Stedin hebben hiervoor een Letter of Intent ondertekend met energieleveranciers, waarin zij zich gezamenlijk committeren aan het ontsluiten van een aanzienlijk flexibel vermogen bij kleinverbruikers, waarbij consumenten financieel profiteren van deelname aan het tegengaan van netcongestie.

Vervolg maatregelen
De netbeheerders gaan zo snel mogelijk uitwerken wat de exacte gevolgen zijn van de tijdelijke pauze in een deel van Utrecht. Dit betekent dat zij in kaart brengen welke postcodegebieden precies worden getroffen en wat de verwachte duur van de pauze is. Ook wordt bekeken welke mogelijkheden er zijn om binnen de pauzeperiode toch prioritaire aansluitingen te realiseren.

De situatie in Flevopolder-Gelderland-Utrecht is en blijft kwetsbaar, zo benadrukt De Bat. Ondanks alle maatregelen blijft het stroomnet in deze regio op de limiet functioneren. De betrokken partijen blijven keihard werken om het stroomnet betrouwbaar te houden en meer ruimte vrij te maken voor nieuwe aansluitingen. Daarbij wordt gekeken naar zowel fysieke uitbreiding van het net als slimmer gebruik van de bestaande capaciteit.

In oktober 2026 zal er weer worden bekeken of, en zo ja hoeveel, ruimte er per 1 januari 2027 kan worden vrijgegeven. Bij deze evaluatie wordt gekeken naar de voortgang van de netuitbreiding, het effect van de flexcontracten met bedrijven en de groei van het elektriciteitsverbruik. De overheid en netbeheerders blijven de situatie daarom nauwlettend monitoren en werken aan oplossingen. De maatregelen moeten zorgen voor een overbrugging totdat de structurele netuitbreidingen in 2029 zijn afgerond.