Netbeheerders gaan dit najaar vrijgekomen capaciteit op stroomnet verdelen

Het vrijkomen van nieuwe stroomcapaciteit is geen automatisch proces. Netbeheerders berekenen periodiek via congestieonderzoeken waar ruimte op het stroomnet beschikbaar is of kan ontstaan. Dit zijn complexe analyses waarbij rekening wordt gehouden met de netbelasting per gebied, geplande uitbreidingen van het net en de mate van flexibiliteit die beschikbaar is.

Volgorde per categorie
Bedrijven die via een zogeheten flexcontract stroom vermijden op piekmomenten, dragen zo bij aan het vrijkomen van capaciteit die vervolgens aan anderen kan worden toegekend. De uitkomsten van de nieuwe onderzoeksronde worden in het najaar van 2026 verwacht; vooruitlopend daarop kunnen netbeheerders op basis van actuele analyses al eerder capaciteit vrijgeven.

Zodra capaciteit beschikbaar is, bepaalt het prioriteringskader van de Autoriteit Consument en Markt (ACM) de volgorde. Dat kader, dat sinds 1 januari 2026 van kracht is, kent 3 categorieën. In de eerste categorie staan congestieverzachters: partijen die het stroomnet actief ontlasten en daarvoor een congestiemanagementcontract sluiten, waaronder batterijen. In de tweede categorie vallen organisaties die essentieel zijn voor de nationale veiligheid, zoals brandweer, ziekenhuizen met acute zorg en Rijkswaterstaat. De derde categorie bevat partijen die voorzien in basisbehoeften: drinkwater- en energievoorziening, woningbouw en onderwijs. Wie buiten deze categorieën valt, heeft geen prioriteit en wacht tot er resterende capaciteit beschikbaar is. Het kader regelt daarmee uitsluitend de volgorde van toewijzing; het creëert geen extra ruimte op het net.

Agenda tot 2027
De verdeling verloopt via een concreet tijdschema. Van 1 juli 2026 tot 1 januari 2027 wordt de tot nu toe gereserveerde capaciteit stapsgewijs vrijgegeven, te beginnen bij partijen met prioriteit. Vanaf 1 oktober 2026 kunnen gemeenten bovendien vroeg in het woningbouwproces al transportcapaciteit aanvragen, zodat eerder duidelijk is of een project doorgang kan vinden.

Begin januari 2027 volgt een definitief vrijgavemoment: alle dan nog beschikbare capaciteit wordt verdeeld, ook aan aanvragers zonder prioriteit. Alle aanvragen die na dat moment binnenkomen of dan nog geen capaciteit hebben gekregen, gaan op de wachtlijst. In 2027 en daarna geldt hetzelfde systeem: zodra nieuwe ruimte ontstaat, bijvoorbeeld door netverzwaringen of vrijgekomen capaciteit via flexcontracten, wordt die opnieuw via dezelfde spelregels verdeeld.

Niet overal ruimte
Netbeheerders waarschuwen dat de uitkomsten sterk per regio kunnen verschillen. In sommige gebieden komt weinig of geen extra capaciteit vrij. Zo liet de regionale netbeheerder Liander onlangs weten dat ruim 7.300 huishoudens en kleine bedrijven in zijn verzorgingsgebied al op een wachtlijst staan voor een nieuwe of zwaardere aansluiting, met wachttijden die kunnen oplopen tot 3 jaar.

Wie geen nieuwe of zwaardere aansluiting nodig heeft, merkt niets van de wijzigingen. Wie wel meer stroom wil, doet er verstandig aan eerst te kijken wat er binnen de bestaande aansluiting mogelijk is, bijvoorbeeld door stroomintensieve apparaten buiten de piekuren te gebruiken.